Najbardziej charakterystyczną cechą wyglądu zewnętrznego żółwi jest twardy pancerz pokrywający ich ciało. Zewnętrzna warstwa pancerza zbudowana jest z rogowych tarcz, a wewnętrzna - z kości kręgosłupa i żeber. Pancerz dzieli się na część grzbietową, nazywaną karapaksem i na część brzuszną - tzw. plastron. Czasem część grzbietową nazywa się puklerzem a brzuszną - tarc ą. Obie części połączone są ze sobą po bokach ciała za pomocą wąskiego spojenia zwanego mostem. U europejskich gatunków żółwi spojenie to jest do ść twarde ale np. u żółwia błotnego lekko ugina się. U gatunków europejskich przez środek karapaksu biegnie wzdłużny rząd pięciu rogowych tarcz (tzw. tarczy kręgowych), a po obu jego bokach ściśle przylegają do niego po cztery podobnej wielkości tarcze (tzw. tarcze żebrowe). Wszystkie te tarcze (żebrowe i kręgowe) otoczone są rzędem znacznie mniejszych tarczek brzeżnych. U gatunków prowadzących lądowy tryb życia karapaks jest wysoki, natomiast u żółwi błotnych (rodzina Testudinidae) - bardziej przypłaszczony, co zmniejsza opór wody podczas pływania. Płaski plastron złożony jest z dwóch, symetrycznych względem siebie rzędów tarcz, w liczbie sześciu par. Kolejne pary, licząc od strony głowy nazywane są tarczami: szyjnymi, ramieniowymi, piersiowymi, brzusznymi, udowymi i odbytowymi. Do boków plastronu niektórych gatunków żółwi (np. Mauremys rivulata) przylegają dodatkowe, niewielkie i symetryczne z obu stron tarcze pachowe (bliżej głowy) lub pachwinowe (bliżej ogona). U niewystępuj ących Tak to Europie bokoszyjnych występuje nieparzysta tarczka. Głowa jest duża, opatrzona dobrze wykształconymi oczami i parą nozdrzy. Oczy mają rozdzielne, ruchome powieki. Po bokach głowy występują błony bębenkowe. Zamiast uzębienia, na krawędziach szczęk widoczne są ostre, rogowe listwy. Głowa przechodzi w długą szyję okrytą miękkim, skórnym rękawem. U żółwi skrytoszyjnych głowa może być całkowicie wciągana w głąb pancerza. Kończyny są dobrze wykształcone, zakończone mocnymi pazurami. Kształt kończyn związany jest z trybem życia danego gatunku. U żółwi lądowych (rodzina Emydidae) są one sztywne i słupowate, zaś u żółwi błotnych - przypłaszczone, przystosowane do pływania, o częściowo zredukowanych piątych palcach tylnych kończyn. Tułów zakończony jest wąskim, niezbyt długim ogonem. Głowa, kończyny oraz okolice ogona żółwi pokryte są przeważnie mniej lub bardziej gęsto rozmieszczonymi, drobnymi, rogowymi tarczkami. Wielkość żółwi ocenia się mierząc odległość między dwoma najbardziej wysuniętymi krańcami dłuższej osi plastronu (wzdłuż brzusznej powierzchni ciała lub zamiennie - wzdłuż karapaksu).

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005