żółw obrzeżony
Testudo marginata Schoepff, 1782
rodzina: żółwie lądowe (Testudinidae)
Występowanie:
Gatunek ten zamieszkuje Grecję (na południe od góry Olimp) i niektóre z jej wysp oraz Sardynię (tam prawdopodobnie został zawleczony przez człowieka).
Cechy morfologiczne:
Pancerz dojrzałych płciowo osobników tego gatunku osiąga długość do 30 cm (mierząc od strony brzusznej). Ma on kolor ciemnobrązowy, brunatny lub czarny. Najbardziej wybrzuszone części poszczególnych płytek karapaksu (także brzeżnych) zabarwione są żółtawo do pomarańczowego. Stare osobniki mogą mieć karapaks całkiem czarny. Miękkie części ciała żółwia są szaro zabarwione. Karapaks jest wysoko wysklepiony. Płytki brzeżne są zagięte na zewnątrz, co nadaje górnej części pancerza Testudo marginata kształt zbliżony do kapelusza. Każda płytka karapaksu jest wyraźnie wybrzuszona. Płytki brzeżne położone w tyle ciała są wyjątkowo szerokie, a ich wolne krawędzie są często trójkątne. Nad ogonem widoczna jest jedna płytka nadogonowa. świeżo wylęgłe młode mają bardziej okrągły pancerz, dzięki czemu bardzo łatwo pomylić je z młodymi osobnikami żółwia greckiego czy śródziemnomorskiego. Głowa jest masywna, a kończyny słupowate, zakończone silnymi pazurami. Przednie kończyny są przypłaszczone. Na ich zewnętrznych krawędziach widoczne jest 4 - 5 rzędów dużych, zachodzących na siebie łusek.
Preferowane siedliska:
Preferuje tereny wyżynne i górskie (do 1600 m n.p.m. na Olimpie). Występuje także na nizinach. Chętnie przebywa na suchych, pokrytych krzakami, pagórkowatych terenach. Często można go spotkać w pobliżu wody. Wykazuje dość dużą tolerancję na zmiany temperatury, często więc na obszarach, gdzie zasięg tego żółwia pokrywa się z zasięgiem geograficznym żółwia greckiego, żółw obrzeżony zajmuje obszary wyżej położone.
Tryb życia:
Gatunek lądowy, prowadzi naziemny tryb życia. Wykazuje aktywność dzienną. Jako kryjówki wykorzystuje zagłębienia pod kamieniami, nory pod korzeniami drzew i stosy opadłych liści. Zimą może zapadać w sen zimowy, a w czasie dłuższych suszy - w sen letni.
Pożywienie:
Zjada miękkie części roślin (łodygi, liście i owoce).
Rozmnażanie:
Kojarzenie zachodzi wiosną (od marca). Samica składa 3 do 10 jaj, zakopując je w ziemi. Inkubacja jaj trwa ok. 70 dni. Pancerz świeżo wylęgłych młodych ma długość ok. 3 cm. W niewoli żółw obrzeżony może krzyżować się z żółwiem śródziemnomorskim (z podgatunkiem Testudo graeca ibera).
Podgatunki:
brak.
Warto wiedzieć:
Żółwia tego obecnie trudno znaleźć w jego naturalnym środowisku - jest zagrożony wyginięciem.