żółw grecki Testudo hermanni Gmelin, 1789

rodzina: żółwie lądowe (Testudinidae)

Występowanie: Gatunek ten występuje w Europie południowej: na Płw. Bałkańskim, na wyspach Morza Jońskiego, na Płw. Apenińskim, na Sycylii, Korsyce, Sardynii, Elbie, Balearach i w południowej Francji.

Cechy morfologiczne: Pancerz dojrzałych płciowo osobników osiąga długość do ok. 25 cm, rzadziej więcej. Żółwia tego bardzo łatwo pomylić z bardzo podobnym Testudo graeca. Karapaks żółwia greckiego ma kolor żółtawy, pomarańczowy, brązowawy lub zielonkawy. Tarczki pancerza grzbietowego są ciemnobrązowo lub czarno cieniowane (plamiste). Miękkie części ciała są ciemnoszare, szare lub jasnooliwkowe. Karapaks tego żółwia jest bardzo wysoko wysklepiony. Jego tarczki są silnie wypukłe. Tarczki brzeżne są silnie wydłużone, o kształcie zbliżonym do prostokątów. Nad ogonem widoczne są dwie symetryczne tarczki brzeżne (tzw. tarczki nadogonowe). Plastron jest płaski, a jego boczne krawędzie są wygięte ku górze. U samców jego tylna część jest nieco wklęsła, zaś u samic płaska lub lekko wypukła. Głowa jest masywna, duża, pokryta częściowo łuskami. Szyja otoczona jest "rękawem" miękkiej, luźnej skóry. Kończyny są duże, sztywne. Przednie kończyny są nieco spłaszczone, a tylne kolumnowate. Kończyny zakończone są mocnymi pazurami i nie posiadają błon pławnych między krótkimi, słabo widocznymi palcami. Po obu stronach ogona, widoczne są drobne, okrągłe łuski. Koniec ogona zwieńczony jest rogowym kolcem (z bruzdą pośrodku). Głowa i nogi mogą być wciągane do wnętrza pancerza.

Preferowane siedliska: Gatunek nizinny, wyżynny i górski (występuje do wysokości ok. 700 m n.p.m.). Wybitnie ciepłolubny. Zamieszkuje przeważnie suche, rzadziej wilgotne siedliska, zazwyczaj gęsto porośnięte roślinnością trawiastą, zarówno otwarte jak i zadrzewione. Żółwia tego można znaleźć wśród wzgórz porośniętych krzakami, na gruntach uprawnych, w rzadkich lasach, w leśnych szkółkach sosnowych, na wydmach w pobliżu wybrzeży morskich, na łąkach i na mokradłach.

Tryb życia: Żółw o ściśle lądowym trybie życia. Wykazuje aktywność dzienną. Jako kryjówki wykorzystuje nory królików i legowiska wśród gęstej roślinności. W schronieniach tych może przebywać przez dłuższy czas. Poza tym może sam kopać sobie płytkie, tymczasowo wykorzystywane nory. Wygrzewa się głównie rano w stałych miejscach ukrytych wśród krzaków. Żółw grecki nie jest gatunkiem terytorialnym. Mimo ciężkiego pancerza porusza się dość szybko. W ciągu jednego dnia może przebyć dystans do 450 m. Samce wędrują częściej i dalej, ale też rzadziej powracają w to samo miejsce. Migracje sezonowe nie są u tego gatunku obserwowane. W czasie największych upałów może zapadać w sen letni. Sen zimowy u tego gatunku może trwać od listopada do lutego - kwietnia.

Pożywienie: Gatunek wszystkożerny. Najchętniej zjada miękkie części roślin: soczyste owoce, łodygi i liście roślin, rzadziej pokarm pochodzenia zwierzęcego (np. bezkręgowce).

Rozmnażanie: W maju lub czerwcu samica składa 1 -5 jaj, które zakopuje w dobrze nasłonecznionym miejscu. Czas inkubacji jaj (w temperaturze 28°C) wynosi około 62 dni. Młode po wylęgu mają ok. 4 cm długości.

Podgatunki: Podgatunek Testudo hermanni boettgeri (dawniej Testudo hermanni hermanni) zamieszkujący południowe Włochy, Bałkany i Rumunię i podgatunek Testudo hermanni hermanni (dawniej Testudo hermanni robertmertensi) spotykany na Balearach, na południu Francji, w Hiszpanii, środkowych Włoszech, Korsyce i Sardynii. Część naukowców, z uwagi na brak strefy miaszańcowej i istotne różnice w wyglądzie, postuluje wyodrębnienie Testudo hermanni boettgeri jako osobny gatunek - Testudo boettgeri (Moisisovics 1889).

Warto wiedzieć: Żółw grecki jest obecnie zagrożony wyginięciem, co spowodowane zostało m.in. systematycznym jego wyłapywaniem i wywożeniem na północ Europy do domowych terrariów. Poza tym powodem drastycznego zmniejszenia liczebności populacji tych zwierząt w ich naturalnych siedliskach są pożary, szczury pożerające jaja i młode żółwie, maszyny rolnicze niszczące jaja zakopane przez samice na polach uprawnych oraz herbicydy używane w rolnictwie. Podejmowane są działania mające na celu ochronę tego gatunku.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
Powrót do spisu treści