żółw śródziemnomorski Testudo graeca Linnaeus, 1758

rodzina: żółwie lądowe (Testudinidae)

Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje wschodnią część Płw. Bałkańskiego, wyspy: Thasos, Samotraca, Euboa, Sycylia, niewielki obszar w południowej część. Płw. Apenińskiego, Baleary i południową część Hiszpanii. Poza Europą żółw ten występuje w Afryce północno - zachodniej, Azji Mniejszej i na Płw. Arabskim (do Iranu).

Cechy morfologiczne: Pancerz dojrzałych płciowo osobników tego gatunku osiąga długość do 25 cm (mierzony od strony brzusznej). Gatunek ten przypomina bardzo żółwia greckiego (Testudo hermanni). Różni się od niego posiadaniem pojedynczej płytki brzeżnej nad ogonem (tzw. płytki nadogonowej). Poza tym na jego ogonie nie występuje kolec. Miękkie powierzchnie ciała po obu stronach ogona żółwia śródziemnomorskiego pokryte są dużymi łuskami, zaś na zewnętrznych powierzchniach tylnych kończyn widoczne są duże stożkowate zgrubienia (tzw. modzele).

Preferowane siedliska: Występuje zarówno na nizinach, wyżynach jak i w górach (do 1100 m n.p.m.). Jest gatunkiem ciepłolubnym. Zajmuje suche, bardziej otwarte obszary niż żółw grecki, często kamieniste, porośnięte niską, sucholubną roślinnością, a czasami także rzadkimi drzewami. Zamieszkuje również grunty uprawne (np. pola), ogrody i okolice zamieszkałych zabudowań ludzkich.

Tryb życia: Jest żółwiem ściśle związanym ze środowiskiem lądowym. Wykazuje aktywność dzienną. Żółwie te regulują temperaturę swego ciała przechodząc w ciągu dnia z miejsc zacienionych w nasłonecznione i na odwrót. Są aktywne temperaturze powietrza powyżej 27°C. Sen zimowy spędzają w norach ziemnych. Hibernacja na północy zasięgu (i w górach) przypada na okres od października do kwietnia, zaś na wybrzeżach Morza śródziemnego - tylko dwa miesiące lub są aktywne cały rok.

Pożywienie: Gatunek wszystkożerny. Najchętniej zjada miękkie części roślin: soczyste owoce, łodygi i liście, rzadziej pokarm pochodzenia zwierzęcego (np. ślimaki i owady o niezbyt twardym pancerzu). W niewoli je wszystko, łącznie z chlebem, serem i surowym mięsem.

Rozmnażanie: Podczas kojarzenia samiec przejawia wobec samicy agresję. Nie odstępuje jej, kręcąc się w pobliżu i kąsając samicę po kończynach. Podczas kopulacji wydaje on głośne, świszczące dźwięki. Samica składa na lądzie ok. 8-16 jaj, zakopując je w ziemi. Jaja mają długość ok. 35 mm.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się dwa podgatunki: Testudo graeca graeca (Płw. Bałkański, Kaukaz, Azja Mniejsza) i Testudo graeca ibera (południowy kraniec Płw. Apenińskiego, Sycylia, Balaeary i północno-zachodnia Afryka).