Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje europejską część Turcji i kilka wysp Morza Śródziemnego. Poza Europą żmija ta występuje w zachodniej i centralnej części Turcji.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki Vipera xanthina osiągają zwykle długość 80 - 100 cm, lecz znajdowano okazy, których długość znacznie przekraczała 120 cm. Osobniki tego gatunku mają w porównaniu z innymi europejskimi wężami wyjątkowo jednolite ubarwienie. Grzbiet ciała ma zabarwienie jasnoszare, srebrzyste, szarooliwkowe lub jasnobrązowe. Na tym tle wzdłuż grzbietu ciągną się dwa podłużne rzędy dużych plam, w kolorze ciemnobrązowym, kasztanowobrązowym lub ciemnooliwkowym. Często plamy z obu rzędów zlewają się ze sobą tworząc niezbyt regularny, falisty zygzak. Po bokach ciała znajdują się dwa lub trzy rzędy ułożonych pod sobą brązowych plam, kóre mogą się ze sobą zlewać tworząc poprzeczne prążki. Na grzbietowej powierzchni głowy znajdują się dwie małe podłużne plamki, a za nimi dwie duże brązowe plamy w kształcie łez. Po bokach głowy występuje po jednej wąskiej plamie biegnącej od dolnej krawędzi oka do pyska i jednej większej, biegnącej ukośnie od tylnej krawędzi oka do okolic krawędzi szczęki i dalej wzdłuż szyi. Brzuch jest jasnoszary z ciemnymi cętkami. Spód ogona jest często zabarwiony żółto lub pomarańczowo. Koniec ogona jest zwieńczony dwumilimetrowym białym kolcem.
Vipera xanthina jest dużą, masywnie zbudowaną żmiją. Jej ciało jest wysokie, muskularne. Głowa tego węża jest szeroka, o sercowatym kształcie, wyraźnie wyodrębniona z tułowia. Na tle złocistobrązowych tęczówek widoczne są pionowe, wąskie źrenice. Tarczki wystające nad oczami (tzw. tarczki nadoczne) tworzą wyraźne, łopatkowate "brwi". Łuski na grzbiecie są silnie wręgowane (żeberkowane), ułożone po 23 (rzadziej po 25) sztuk w każdym ukośnie załamanym rzędzie.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem wyżynnym i górskim, rzadziej występuje na nizinach. Zamieszkuje tereny leżące na wysokości do 2500 m n.p.m. Żmija ta występuje często na słonecznych terenach o podłożu skalistym, żwirowym lub kamiennym, wśród niewysokich krzewów. Można ją spotkać też w rzadkich lasach, dolinach pokrytych roślinnością trawiastą, w pobliżu strumieni, wśród skał i murów, ruin i na obrzeżach pól.

Tryb życia: Jest gatunkiem ściśle lądowym. Mimo, iż prowadzi naziemny tryb życia, dość zręcznie wspina się na gałęzie drzew czy skały. Wykazuje aktywność dzienną (głównie wiosną i jesienią) lub zmierzchową i nocną (latem). Jest wężem jadowitym. Ten płochliwy, zazwyczaj powolny, o skrytym trybie życia wąż jest bardzo niebezpieczny, jeśli poczuje się zagrożony. Jego reakcje są trudne do przewidzenia. Błyskawiczny atak poprzedzony jest ostrzegawczym syczeniem. Obok żmii nosorogiej i Vipera lebetina, Vipera xanthina jest jednym z najjadowitszych europejskich węży. Jad tej żmii jest bardzo toksyczny i może być niebezpieczny dla życia człowieka. W razie ukąszenia konieczne jest niezwłoczne podanie surowicy. Zimą zapada w sen, trwający ok. 6 miesięcy.

Pożywienie: Zjada małe ssaki (myszy, szczury, chomiki) i ptaki zabijając je przedtem jadem. Młode osobniki żywią się głównie małymi jaszczurkami, młodymi myszami i owadami prostoskrzydłymi.

Rozmnażanie: Jest gatunkiem jajożyworodnym. Samica rodzi 2 - 20 sztuk młodych w końcu lipca lub sierpniu. Mają one wtedy długość ok. 20 cm. Młode linieją po ok. 2 tygodniach po urodzeniu i dopiero wtedy zaczynają się odżywiać.

Podgatunki: brak. Do niedawna w obrębie tego taksonu wyróżniano jeden podgatunek - Vipera xanthina raddei, który obecnie uzyskał status odrębnego gatunku. Literatura:

- Gruber U. (1989) - Die Schlangen Europas und rund ums Mittelmeer.- Kosmos, Stuttgart, 248 pp.

- Arnold E.N., Burton J. A. (1992) - A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe.- Collins, London, 272 pp.

- Trutnau L. (1981) - Schlangen im Terrarium, Band 2: Giftschlagen. - Ulmer, Stuttgart, 200 pp.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005