Vipera latasti (Bosca, 1878)

rodzina: żmijowate (Viperidae)
podrodzina: Viperinae

Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje większą część Płw. Iberyjskiego (z wyjątkiem jego północnej części). Poza Europą występuje w Afryce północnej.

Cechy morfologiczne: Długość dojrzałych płciowo osobników tej żmii wynosi zazwyczaj 50 - 60 cm, rzadziej do 75 cm. Barwa podstawowa grzbietu u tego gatunku to kolor: szary, beżowy, jasnobrązowy lub czerwonobrązowy. W niektórych populacjach zdarzają się całkiem czarne osobniki. Na tym tle występuje wzdłuż grzbietu regularny zygzak - falisty lub o ostrych skrętach, w kolorze szarym, brązowym lub czarnym. Koniec ogona zawsze jest pokryty jasnymi lub ciemnymi cętkami. Wzdłuż każdego boku ciała występuje po jednym rzędzie ciemnych, owalnych plam, o niewyraźnych konturach. Brzuch jest brązowy lub czarny, zazwyczaj pokryty jasnym, marmurkowym wzorem, rzadziej jednobarwny. Na grzbiecie głowy znajduje się przeważnie ciemny wzór złożony z dwóch symetrycznie ułożonych wąskich i wydłużonych plam, niemalże stykających się od strony pyska, rozwartymi zaś w kierunku szyi. Po obu bokach głowy znajduje się ciemny pas. Ciało tej żmii jest krępe zakończone krótkim, cienkim ogonem. Głowa jest wyraźnie wyodrębniona z tułowia, płaska, sercowatego kształtu. Pysk na górnej krawędzi zakończony jest krótkim (ale wyraźnym), trójkątnym wyrostkiem wygiętym lekko do tyłu. Na tle złocistobrązowych tęczówek widoczne są pionowe, wąskie źrenice. Łuski na grzbiecie są silnie wręgowane, ułożone po 21 (rzadziej do 23) sztuk w każdym ukośnie załamanym rzędzie.

Preferowane siedliska: Jest to gatunek zarówno nizinny, wyżynny jak i górski. Występuje na obszarach leżących do 2500 m n.p.m. (góry Sierra de Gador). Zamieszkuje słoneczne, porośnięte krzakami zbocza gór o podłożu żwirowym lub skalistym oraz rzadkie lasy liściaste.

Tryb życia: Żmija ta prowadzi naziemny i ściśle lądowy tryb życia. Wiosną i jesienią wykazuje aktywność dzienną, zaś latem opuszcza swoją kryjówkę jedynie rano i wieczorem. Jesienią wąż ten często wspina się na niewysokie krzewy, wygrzewając się tam w promieniach słońca. Jako kryjówki wykorzystuje stosy kamieni, szczeliny w starych murach i nory gryzoni. W zależności od klimatu żmija ta hibernuje w różnych terminach, przeważnie jednak sen zimowy tego gatunku trwa 2 - 4 miesięcy. Zazwyczaj budzi się ze snu zimowego w lutym lub marcu. Jest gatunkiem jadowitym. Zazwyczaj ucieka przed człowiekiem, jednak w ostateczności syczy głośno, po czym mocno gryzie. Ukąszenia ludzi przez tę żmiję nie zdarzają się często. Nie odnotowano zejść śmiertelnych. Uważa się, że jad tego węża jest stosunkowo słaby.

Pożywienie: Zjada małe ssaki, jaszczurki i ptasie podloty. Młode żmije żywią się owadami prostoskrzydłymi, skolopendrami i małymi jaszczurkami.

Rozmnażanie: Kojarzenie następuje zazwyczaj w kwietniu lub maju, znacznie rzadziej jesienią. Między sierpniem a październikiem samica rodzi 2 - 10 młodych, o długości 16 - 18 cm.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się dwa podgatunki: Vipera latasti latasti (północna Portugalia, północna, środkowa i wschodnia Hiszpania) i Vipera latasti gaditana (południowo-zachodnia część Płw. Iberyjskiego i północno-zachodnia Afryka). Literatura:

- Gruber U. (1989) - Die Schlangen Europas und rund ums Mittelmeer.- Kosmos, Stuttgart, 248 pp.

- Arnold E.N., Burton J. A. (1992) - A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe.- Collins, London, 272 pp.

- Trutnau L. (1981) - Schlangen im Terrarium, Band 2: Giftschlagen. - Ulmer, Stuttgart, 200 pp.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści