zaskroniec rybołów Natrix tessellata (Laurenti, 1768)
rodzina: węże właściwe (Colubridae)
podrodzina: Natricinae
Występowanie:
W Europie gatunek ten zamieszkuje Płw. Apeniński, Czechy, Słowację, Bałkany (bez południowej części Peloponezu), południową część Rosji i Kretę. Poza Europą gatunek ten występuje w Azji: Turcji, Syrii, północno - zachodnich Indiach, zachodnich Chinach oraz w Afryce (w Egipcie).
Cechy morfologiczne:
Dojrzałe płciowo osobniki zaskrońca rybołowa osiągają długość ok. 60 - 90 cm, ale niektóre stare samice - do 150 cm długości. Grzbiet ciała ma zabarwienie niebieskoszare, szarozielone, żółtooliwkowe, czerwonobrązowe do czarnego lub niebieskoczarnego (podgatunek Natrix tessellata heinrothi). Na tym tle występuje niezbyt wyraźny, zwykle rozmyty rysunek składający się z ciemniejszych i jaśniejszych plam, które mogą łączyć się w poprzeczne i ukośne prążki, ułożone w równych odstępach. Grzbiet głowy pokryty jest ciemnymi, niewyraźnymi plamami, które czasami tworzą wzór w kształcie litery "V" otwarty do tyłu. Spód ciała jest biało-szary, żółtawy lub czerwonawy, pokryty ciemnymi plamami lub liniami. U podgatunku Natrix tessellata heinrothi podgardle może być zabarwione żółto lub czerwono. Ciało tego węża jest smukłe, zakończone cienkim ogonem. Głowa jest podłużna, z tyłu szersza niż z przodu, duża, dobrze wyodrębniona z tułowia. Otwór gębowy jest bardzo duży. Pysk jest długi, na końcu ostro ścięty. Oczy są również bardzo duże, o okrągłych źrenicach i żółtobrązowych tęczówkach. Łuski na grzbiecie są silnie wręgowane (żeberkowane) ułożone po 19 (rzadko 21) w każdym ukośnie załamanym rzędzie.
Preferowane siedliska:
Jest gatunkiem głównie nizinnym. Zamieszkuje brzegi wolnopłynących rzek (zwłaszcza takich, gdzie występują płytkie, ciepłe i spokojne odcinki na zmianę z odcinkami o szybszym nurcie) oraz jezior bogato zarośniętych szuwarem. Znajdowano tego węża pływającego także w morskiej toni (w Morzu Czarnym).
Tryb życia:
Gatunek ziemno-wodny, wykazujący głównie dzienną aktywność. Doskonale pływa i nurkuje. Na lądzie również porusza się dość zwinnie. Często można go zobaczyć wygrzewającego się przez długie godziny na gałęziach zwieszających się do wody lub pływających po jej powierzchni. Poluje w wodzie, czatując na przepływające zwierzęta lub aktywnie je goniąc. Mniejsze ofiary od razu połyka, większe zaś wyciąga przed pożarciem na ląd. Jest łagodnym, niejadowitym wężem. Przed człowiekiem ucieka nurkując pod wodę, lub oddalając się płynąc po lustrze wody. Złapany syczy ostrzegawczo i wyrzuca cuchnącą zawartość swoich gruczołów odbytowych. Zapada w sen zimowy, który trwa kilka miesięcy, w okresie między październikiem a kwietniem.
Pożywienie: Zjada ryby, żaby, traszki i kijanki.
Rozmnażanie:
Kojarzenie u tego gatunku zachodzi w kwietniu lub maju. W czerwcu lub w lipcu samica składa 6 - 25 jaj umieszczając je w szczelinach zwalonych pni drzew, w wilgotnej glebie lub w przegniłym materiale roślinnym. W sierpniu lub wrześniu wykluwają się młode węże o długości 15 - 24 cm.
Podgatunki:
Oprócz formy nominalnej (Natrix tessellata tessellata) wyróżnia się podgatunek Natrix tessellata heinrothi zamieszkujący wyspę Serpilor na Morzu Czarnym.
Warto wiedzieć:
Gatunek ten ze względu na zanieczyszczenie wód jest na wielu obszarach swojego występowania poważnie zagrożony wyginięciem.
© Copyrights by Joanna Mazgajska 2005