Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje Płw. Iberyjski, południową Francję, południowo-zachodnią Szwajcarię, północno-zachodnią część Włoch (Ligurię), wyspy Baleary i Iles d'Hyeres. Poza Europą wąż ten występuje w północnej Afryce.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość 60 - 80 cm, a niektóre samice nawet do 100 cm. Rysunek na ciele zaskrońca żmijowego i kolorystyka ciała mogą być bardzo zmienne. Grzbiet ciała może mieć zabarwienie szarooliwkowe, zielonoszare, stalowoszare, żółtopomarańczowe lub czerwonobrązowe do brązowego. Na tym tle na grzbiecie widoczne są często mniej lub bardziej wyraźne dwa rzędy plam leżących naprzemianlegle, które często łączą się tworząc ciągły zygzak. Wzdłuż boków ciała biegnie po jednym rzędzie okrągławych, ciemnych plam, których środkowe części mogą być jasne (żółte do białego). Grzbiet głowy może być pokryty symetrycznymi, ciemnymi plamami lub też być całkiem ciemny (do czarnego). Często z tyłu głowy występują dwie ukośne, białawe plamy prawie lub zupełnie stykające się od strony pyska. U niektórych osobników tego gatunku tło grzbietu i boków jest smolistoczarne, pokryte kontrastowo jasnymi cętkami, zaś po bokach grzbietu biegną pasy (po jednym z każdej strony) wąskie i jasne o gładkich krawędziach. Spód ciała zaskrońca żmijowego ma zabarwienie białawe, żółtawe lub czerwonawe. Przeważnie na tym tle widoczne są czworokątne, ciemne, czasami lekko wyblakłe plamy. Ciało tego węża jest dość masywne, zakończone cienkim ogonem. Głowa jest duża, wyraźnie wyodrębniona z tułowia, płaska i (patrząc z góry) trójkątna. Oczy są średniej wielkości, o okrągłej źrenicy i brązowawej tęczówce, wyraźnie wypukłe. Łuski na grzbiecie są silnie wręgowane, ułożone po 21 (rzadziej po 19 lub 23) w każdym ukośnie załamanym rzędzie. Tułów samic jest nieco bardziej krępy niż samców.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym i górskim. Pionowy zasięg zaskrońca żmijowego dochodzi do 1500 m n.p.m. Występuje on na brzegach wód stojących i płynących (stawów, rzek, jezior strumieni górskich), zarówno gęsto zarośniętych wodną roślinnością, jak i prawie zupełnie jej pozbawionych.

Tryb życia: Gatunek ziemnowodny. Wykazuje aktywność dzienną (rzadziej nocną). W wodzie porusza się swobodniej i zręczniej niż na lądzie. Znakomicie pływa i nurkuje. Kiedy nie poluje, chętnie, zwłaszcza rankami i popołudniem, wygrzewa się na brzegu zbiornika wodnego. Poluje głównie w wodzie. Ofiary chwyta z zaskoczenia, krążąc powoli pod wodą lub nieruchomo czatując na przepływające zwierzęta. Aktywna pogoń obserwowana jest u tego węża rzadko. Przeważnie jeszcze żywe ofiary od razu połyka, jednak większe ryby, czy żaby wynosi na ląd i dopiero tam pożera. Młode zaskrońce, żywiące się m.in. dżdżownicami polują także na lądzie. W zagrożeniu Natrix maura bezszelestnie ucieka do wody, gdzie ukrywa się między kamieniami i korzeniami na dnie i u brzegów zbiornika. Zagnany "w kąt" na lądzie spłaszcza tułów i rzuca zamkniętym pyskiem do przodu, udając jadowitą żmiję. Jest jednak wężem łagodnym, niejadowitym. Złapany - wyrzuca cuchnącą wydzielinę swoich gruczołów odbytowych. Sen zimowy u tego zaskrońca przypada na okres od października do marca - kwietnia.

Pożywienie: Zjada ryby, żaby, ropuchy, traszki, narybek i kijanki, rzadziej drobne ssaki. Młode węże jedzą głównie dżdżownice i narybek.

Rozmnażanie: Kojarzenie par u tego gatunku przypada na marzec lub kwiecień (rzadziej maj). Samica składa jaja w czerwcu lub lipcu, umieszczając je w luźnej wilgotnej glebie, pod kamieniami lub w stosach roślinności niedaleko brzegu zbiornika wodnego. Liczba jaj wynosi 4 - 15 (rzadziej do 20) sztuk. Po 40 - 45 dniach (w sierpniu lub wrześniu) wylęgają się młode węże o długości ok. 15 - 20 cm.

Podgatunki: brak.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005