Występowanie: Wąż ten zamieszkuje większą część Płw. Iberyjskiego z wyjątkiem jego północnego wybrzeża, południową Francję, niewielkie, odizolowane stanowisko w północnych Włoszech, wschodnie wybrzeże Morza Adriatyckiego, południową część Bałkanów i wiele greckich wysp. Poza Europą gatunek ten występuje w Turcji i na Kaukazie (do wybrzeży Morza Kaspijskiego).

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku mają długość 160 - 180 cm, rzadko do 2 metrów. Grzbiet ciała tego węża ma zabarwienie jasnoszare, szarobrązowe, czerwonobrązowe, oliwkowe, szarozielone lub szaroczarne. Samce są jednobarwne, natomiast na ciele samic mogą być widoczne ciemne lub/i jasne punkty i plamy. Brzuch jest białoszary lub żółtoszary, często pokryty ciemnymi plamami, ułożonymi w czterech wzdłużnych rzędach. Młode różnią się zabarwieniem od dorosłych: na jasnym grzbiecie mogą być widoczne ciemne, okrągławe plamy, a po bokach ciała rzędy znacznie mniejszych, ciemnych cętek. Przeważnie ciemny jest także grzbiet głowy. Wąż ten ma silnie zbudowane, masywne ciało, które jednak dzięki swojej długości robi wrażenie smukłego. Głowa jest wysoka, słabo wyodrębniona z tułowia, o bardzo silnie zaznaczonych bocznych krawędziach nad oczami, co nadaje temu wężowi groźny wygląd. Oczy są duże, z okrągłymi źrenicami i bursztynowobrązowymi tęczówkami. Czoło między oczami jest mniej lub bardziej wklęsłe. Pysk jest ostro zakończony. Łuski na grzbiecie są gładkie lub wyżłobione wzdłuż podłużnej osi, ułożone po 17 (Malpolon monspessulanus monspessulanus) lub 19 (Malpolon monspessulanus insignitus) w każdym ukośnie załamanym rzędzie. Wolne krawędzie łusek są trójkątne.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym i górskim. Jego pionowy zasięg dochodzi do 2000 m n.p.m. Malpolon zamieszkuje dobrze nasłonecznione, ciepłe, otwarte tereny; między innymi kamieniste, suche zbocza gęsto porośnięte krzakami, i innymi, niezbyt wysokimi roślinami, rzadkie lasy, makię, nieużytki między polami uprawnymi, okolice murów i zdziczałe ogrody. Występuje na podłożu żwirowym, kamienistym, piaszczystym lub skalistym. Można go spotkać także na obszarach sąsiadujących z mokradłami i na brzegach rzek.

Tryb życia: Wąż ten prowadzi naziemny, ściśle lądowy tryb życia. Jest bardzo płochliwy i skryty. Przeważnie jest aktywny nocą, rzadziej za dnia. W razie zagrożenia, kiedy nie może uciec - głośno i długo ostrzegawczo syczy, po czym mocno gryzie. Może także przybierać groźną postawę spłaszczając przednią część ciała. Dla człowieka jest warunkowo jadowity, co znaczy, iż mimo posiadania zębów jadowych trudno mu nimi dosięgnąć i ukąsić człowieka, ponieważ jego zęby jadowe umieszczone są głęboko w szczękach. Jednak takie przypadki zdarzają się. Jego jad jest stosunkowo słaby i nie zagraża życiu człowieka, powoduje jednak silne bóle głowy i miejscową, bolesną opuchliznę. Swoje ofiary ściga z ogromną szybkością. Złapane większe zwierzęta zabija jadem. Mniejsze ofiary dusi przyciskając do ziemi lub połyka żywcem. Sen zimowy tego gatunku trwa od listopada do marca.

Pożywienie: Zjada jaszczurki, węże, myszy i ptaki. Młode żywią się większymi owadami.

Rozmnażanie: Kojarzenie przypada na kwiecień - czerwiec. W lipcu lub sierpniu samice składają od 4 do 20 jaj, umieszczając je w stosach liści, w wilgotnej glebie, w zagłębieniach murów lub w norach królików. Czasami kilka samic składa jaja w tym samym miejscu. Młode węże wylęgają się po 2-3 miesiacach (we wrześniu lub w październiku).

Podgatunki: Oprócz formy nominalnej Malpolon monspessulanus monspessulanus (zamieszkującej północno-zachodnią Afrykę, Płw. Iberyjski, francuską część wybrzeża Morza Śródziemnego i północne Włochy) wyróżnia się podgatunek Malpolon monspessulanus insignitus (Bałkany, wyspy greckie, Turcja, Kaukaz, Afryka północno- wschodnia).

Literatura:

- Gruber U. (1989) - Die Schlangen Europas und rund ums Mittelmeer.- Kosmos, Stuttgart, 248 pp.

- Arnold E.N., Burton J. A. (1992) - A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe.- Collins, London, 272 pp.

- Trutnau L. (1981) - Schlangen im Terrarium, Band 2: Giftschlagen. - Ulmer, Stuttgart, 200 pp.

- Blazquez M.C., Villafuerte R. (1990) - Nesting of the Montpellier snake (Malpolon monspessulaus) inside rabbit warrens at Donana National Park (SW Spain): Phenology and a probable case of communal nesting. - J. Zool. 222 (4): 692-693.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005