Macroprotodon cucullatus (Geoffrey-St. Hillaire, 1827)

rodzina: węże właściwe (Colubridae)
podrodzina: Boiginae

Występowanie: W Europie gatunek ten występuje w południowej części Płw. Iberyjskiego i na Balearach. Poza Europą zamieszkuje północną Afrykę i Izrael.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki osiągają długość 40 - 50 cm, maksymalnie do 65 cm. Grzbiet ciała ma zabarwienie jasnoszare, szarobrązowe do czerwonobrązowego. Na tym tle na grzbiecie i po bokach ciała widoczne są niewyraźne (mniej lub bardziej liczne) rzędy plam, które mogą łączyć się w podłużne smugi. Na karku widoczna jest charakterystyczna, brązowa lub czarna duża plama przypominająca kołnierzyk lub kaptur, która czasami pokrywa także część grzbietu głowy. Po bokach głowy widoczne są wąskie ciemne pasy. Spód ciała jest żółtokremowy, różowy lub czerwony z ciemnymi plamami, które mogą łączyć się w podłużny pas. Ciało tego węża jest dość masywne i wysokie. Głowa jest spłaszczona, niezbyt wyraźnie wyodrębniona z tułowia. Oczy mają owalne źrenice. Cechą charakterystyczną tego gatunku jest przesunięcie oczu w przód głowy, w okolice pyska. Łuski na grzbiecie są gładkie, ułożone po 19 - 25 sztuk w każdym ukośnie załamanym rzędzie.

Preferowane siedliska: Gatunek ten zamieszkuje tereny nizinne i wyżynne. Można go znaleźć na suchych, otwartych obszarach porośniętych krzakami, w rzadkich lasach oraz w pobliżu opuszczonych zabudowań ludzkich i starych murów. Występuje na podłożu piaszczystym, skalistym i kamienistym.

Tryb życia: Wąż ten prowadzi ściśle lądowy, naziemny tryb życia. Wykazuje aktywność nocną i zmierzchową. Dzień spędza pod kamieniami, w ziemnych norach i innych kryjówkach. Zazwyczaj jest powolny, jednak w poczuciu zagrożenia porusza się bardzo szybko uciekając do najbliższej kryjówki lub ostrzegawczo eksponując jaskrawo zabarwione podgardle wyrzucając głowę nagłym ruchem do tyłu. Dla człowieka jest warunkowo jadowity, co znaczy, iż mimo posiadania zębów jadowych trudno mu nimi dosięgnąć i ukąsić człowieka, ponieważ jego zęby jadowe są drobne i umieszczone głęboko w tyle stosunkowo małych szczękach. Żywi się głównie jaszczurkami, które wybiera nocą z ich krujówek, gdy śpią. Schwytane zwierzęta paraliżuje i w efekcie zabija ukąszeniami jadowitych zębów. Sen zimowy tego gatunku trwa 4 - 6 tygodni.

Pożywienie: Żywi się głównie małymi jaszczurkami.

Rozmnażanie: Jest bardzo słabo poznane. Samica składa 5 - 7 jaj, z których młode węże wykluwają się późnym latem.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się trzy podgatunki: Macroprotodon cucullatus brevis (południowa część Półwyspu Iberyjskiego, zachodnie i środkowe Maroko), Macroprotodon cucullatus mauritanicus (wschodnie Maroko, północna Algieria, północna Tunezja), Macroprotodon cucullatus cucullatus (środkowa i południowa Algieria, Tunezja, północna Libia, północny Egipt i Izrael). Literatura:

- Gruber U. (1989) - Die Schlangen Europas und rund ums Mittelmeer.- Kosmos, Stuttgart, 248 pp.

- Arnold E.N., Burton J. A. (1992) - A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe.- Collins, London, 272 pp.

- Trutnau L. (1981) - Schlangen im Terrarium, Band 2: Giftschlagen. - Ulmer, Stuttgart, 200 pp.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści