Występowanie: W Europie gatunek ten występuje na Ukrainie i w południowej części Rosji. Poza Europą występuje w północnej Turkmenii, Uzbekistanie, Tadżykistanie, Kirgizji, na Syberii, w Mongolii, północnych Chinach i Korei.

Cechy morfologiczne: Dorosłe osobniki tego gatunku osiągają długość do 105 cm, przeważnie jednak nie mają więcej niż 70 cm. Samice są nieco większe od samców. W Europie zabarwienie tego węża jest bardzo jednorodne. Grzbiet ciała jest jasnoszary lub jasnożółty (w odcieniu ochry). Na tym tle widoczny jest niezbyt wyraźny, najczęściej brązowy lub czarny rysunek (znacznie rzadziej oliwkowy lub czerwony). Złożony jest on z rzędu poprzecznych plam wzdłuż kręgosłupa i mniej wyraźnych, zwykle poprzecznie wydłużonych plam wzdłuż boków ciała. Plamy na grzbiecie i po bokach ciała mogą być połączone ze sobą tworząc mniej lub bardziej jednolite obrączki wokół grzbietowej strony ciała. Wzdłuż kręgosłupa i po bokach ciała biegną trzy wzdłużne, jasne, niezbyt wyraźne linie. Grzbiet głowy pokryty jest niezbyt wyraźnym wzorem w kształcie litery "V" lub "U" skierowanej rozwarciem do tyłu. Oczy łączy wzór w kształcie podkowy biegnący nad nozdrzami a kończący się z każdej strony w okolicach krawędzi szczęk. Pas ten na odcinku od tylnej krawędzi oka do tyłu w kierunku szyi jest szeroki i ciemny, o wyraźnych konturach, stanowiący często najwyraźniejszy element rysunku na ciele tego węża. Brzuch Elaphe dione jest nieco jaśniejszy niż tło grzbietu, szary lub żółty. Każda łuska brzuszna pokryta jest 2 - 7 czarnobrązowymi plamami. Podobne łuski występują też na spodzie ogona, są one jednak mniej liczne, mniej wyraźne i mniejsze. Ciało tego węża jest smukłe, głowa jest wydłużona, słabo wyodrębniona z tułowia. Ogon samca stanowi dwadzieścia kilka procent długości całego ciała, a samicy - ok. 18%. Pysk jest na końcu lekko ścięty. Oczy mają okrągłe źrenice i brązowe tęczówki. Łuski na grzbiecie ciała są gładkie. Liczby łusek na grzbiecie, brzuchu i spodzie ogona są zmienne u poszczególnych populacji. Ustalono, iż 95% okazów z europejskiej części zasięgu ma po 25 łusek w każdym ukośnie załamanym rzędzie na grzbiecie. Dla okazów z Ukrainy liczba tarczek brzusznych wynosi u samców 183-194 sztuk, a łusek na spodzie ogona: 65 - 70 par. Dla samic liczby te wynoszą odpowiednio: 197 - 205 sztuk i 58 - 63 par.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym lub górskim. W europejskiej części zasięgu występuje na nizinnych stepach (kilka metrów nad poziomem morza), ale w górach Kaukaz jego pionowy zasięg dochodzi do 1000 m n.p.m., a w Azji środkowej nawet do 3500 m n.p.m. Przeważnie można go spotkać na półpustyniach i stepach o podłożu gliniastym, żwirowym lub kamienistym, porośniętych trawami, krzakami i inną roślinnością np. kosaćcem (rodzaj Iris). Zamieszkuje zarówno okolice wód jak i tereny bardzo suche. Spotykany jest na skalistych zboczach gór, w okolicach gruntów uprawnych, na plantacjach roślin uprawnych, ogrodach w pobliżu ludzkich siedzib i w rzadkich lasach.

Tryb życia: jest gatunkiem lądowym, prowadzącym naziemny tryb życia. Wykazuje aktywność dzienną lub zmierzchową, a w czasie najgorętszych okresów lata - także nocną. Jako kryjówki wykorzystuje nory gryzoni, szczeliny pod kamieniami i wydrążenia w zwalonych pniach drzew. Schwytane ofiary w zależności od wielkości albo połyka żywcem (mniejsze zwierzęta), albo dusi oplatając skrętami ciała (większe kręgowce). Jest wężem bardzo łagodnym i niejadowitym. Jeśli poczuje się zagrożony - ucieka. Zagnany "w kąt" przyjmuje grożącą postawę, pochylając głowę i potrząsając końcem ogona, który uderzając o suche liście czy trawę cicho szeleści. Zachowaniem tym Elaphe dione upodabnia się do jadowitych węży z rodzaju Agkistrodon (mokasynów, z rodziny grzechotnikowatych), z których kilka gatunków zamieszkuje te same co on obszary. Zachowanie to ma sugerować, iż jest on także jadowity. Schwytany, rzadko broni się wyrzucając śmierdzącą wydzielinę gruczołów odbytowych lub (jeszcze rzadziej) gryząc.
W zależności od klimatu sen zimowy Elaphe dione zaczyna się w październiku lub listopadzie i trwa do lutego - kwietnia.

Pożywienie: Zjada ssaki, ptaki i ich jaja, jaszczurki i węże, żaby, ryby, rzadziej bezkręgowce: pająki, owady i dżdżownice.

Rozmnażanie: Na Ukrainie kojarzenie tego gatunku przypada na koniec kwietnia - początek maja. Jaja składane są w różnych terminach, w zależności od lokalnych warunków klimatycznych: na stepach między Wołgą a Uralem w drugiej połowie czerwca, a na Kaukazie od końca lipca do początku sierpnia. Samica składa od 2 do 24 jaj, które mogą mieć różne wymiary w poszczególnych populacjach. Ich długość wynosi 30 - 45 mm, a szerokość 14 - 23 mm. Inkubacja jaj trwa 25 - 32 dni. Młode po wylęgu mają ok. 22 cm długości.

Podgatunki: brak.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005