Występowanie: Zasięg geograficzny tego gatunku obejmuje Półwysep Iberyjski, południową Francję, Płw. Apeniński i Sycylię. Poza Europą gatunek ten występuje w Afryce północnej: w Maroku, Algierii i Tunezji.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość ok. 70 cm, maksymalnie do 95 cm. Obie płcie osiągają podobne długości ciała. Grzbiet ciała Coronella girondica ma zabarwienie szare, brązowawe, czerwonawe, żółte, brudnoróżowe lub łososiowe. Środek grzbietu jest przeważnie jaśniejszy niż boki ciała. Na grzbiecie widoczny jest ciemny do czarnego, niewyraźny wzór złożony z dwóch rzędów plam w liczbie 68 - 98. Plamy obu rzędów przeważnie ustawione są względem siebie naprzeciwlegle, rzadziej na przemian. Mogą być połączone ze sobą tworząc poprzeczne lub ukośne prążki, ewentualnie siatkowaty, niewyraźny wzór lub zygzak. Wzdłuż boków ciała mogą występować mniejsze, niewyraźne cętki. Na grzbiecie głowy występuje ciemny wzór w kształcie litery "U", (który często połączony jest z plamami na grzbiecie) oraz ciemny prążek łączący oczy. Po bokach głowy widoczne są ciemne, ukośne pasy biegnące od otworu nosowego przez oko i wzdłuż boków szyi. Brzuch jest jaśniejszy niż grzbiet ciała: białawy, szarawy, żółtawy, jasnoróżowy, jasnopomarańczowy lub (u młodych osobników) czerwony. Pokryty jest sześciennymi lub prostokątnymi ciemnymi plamami ułożonymi w dwóch rzędach, które mogą tworzyć dwie podłużne linie. Na podgardlu wzór ten jest słabiej widoczny, lub też nieobecny. Bardzo rzadko brzuch jest całkowicie czarny. Obie płcie nie różnią się zabarwieniem ciała, samce mogą mieć jednak nieco intensywniejsze kolory niż samice. Młode osobniki mają bardziej kontrastowy wzór na grzbiecie niż dorosłe. Ciało tego węża jest dość smukłe. Grzbiet jest wyraźnie przypłaszczony. Długość ogona stanowi ok. 15% długości całego ciała. U samców jest dłuższy niż u samic. Głowa tego gniewosza jest wydłużona, słabo wyodrębniona z tułowia o dość wąskim, zaokrąglonym pysku. Oczy mają okrągłe źrenice i żółte tęczówki z czarnym lub czerwonym marmurkowaniem. Łuski na grzbiecie są gładkie, ułożone po 21 sztuk w każdym ukośnie załamanym rzędzie. Liczba tarczek brzusznych wynosi od 170 do 200 sztuk, a na spodzie ogona - 52 do 69 par.

Preferowane siedliska: Gatunek ten zamieszkuje zarówno niziny, wyżyny jak i góry. W zależności od położenia geograficznego obszaru występowania zamieszkuje tereny do wysokości 800 m (Włoskie Alpy), 1500 m n.p.m. (Alpy Francuskie, Masyw Centralny), zaś w Maroku nawet do 3200 m. Zamieszkuje różne siedliska, przeważnie dobrze nasłonecznione, suche, o podłożu skalistym lub piaszczystym. Występuje zarówno na terenach otwartych, jak i w świetlistych lasach z dębem korkowym (Quercus suber), Arbutus sp. i eukaliptusem (Eucalyptus sp.). Można go spotkać na trawiastych, bogato zarośniętych krzakami i ziołami zboczach gór i pagórków, na obrzeżach winnic i lasów, wśród pól uprawnych, w ogrodach, na plantacjach pomarańczy i wśród kamieni. Występuje też w sąsiedztwie ludzkich siedzib np. w szczelinach murów czy fasadach budynków.

Tryb życia: Gatunek ten prowadzi ściśle lądowy i naziemny tryb życia. Wykazuje głównie aktywność zmierzchową i nocną. Jest wężem płochliwym. Rzadko można go spotkać za dnia wygrzewającego się na kamieniach, poluje zaś nocą. Unika zbyt intensywnego nasłonecznienia, chowając się w stertach kamieni i w różnych szczelinach. Jest mniej skłonny do kąsania niż gniewosz plamisty, ale zdarzają się osobniki bardzo agresywne. Wąż ten nie jest jadowity. Sen zimowy tego gatunku zaczyna się we wrześniu lub w październiku i trwa do marca lub kwietnia. Osobniki tego gatunku mogą żyć co najmniej 13 lat.

Pożywienie: Zjada różne gatunki jaszczurek (w tym z rodzaju Podarcis oraz gekony i padalce), małe węże, a także bezkręgowce (skolopendry, owady i ich larwy oraz skąposzczety). Znacznie rzadziej żywi się myszami i noworodkami szczurów.

Rozmnażanie: Jest gatunkiem jajorodnym. Kojarzenie zachodzi w kwietniu lub maju. W lipcu (w centralnej części Włoch w czerwcu) samica składa 1 - 9 jaj (w centralnych Włoszech przeważnie 1 - 4 jaj) o wymiarach 14 - 22 mm na 16 - 36 mm. Inkubacja trwa 30 do 51 dni. Młode po wylęgu mają ok. 11 - 18 cm długości. Samice składają jaja co rok lub (rzadziej) co dwa lata.

Podgatunki: W Europie występuje jedynie forma nominalna tego gatunku: Coronella girondica girondica. Poza Europą wyróżnia się jeszcze podgatunek Coronella girondica amaliae.

Literatura:

- Bohme W. (ed). (1993) - Handbuch der Reptilien und Amphibien Europas, Band 3: Schlangen (Serpentes) I (Typhlopidae, Boidae, Colubridae 1: Colubrinae). - AULA - Verlag, Wiesbaden, 479 pp.

- Gruber U. (1989) - Die Schlangen Europas und rund ums Mittelmeer.- Kosmos, Stuttgart, 248 pp.

- Arnold E.N., Burton J. A. (1992) - A Field Guide to the Reptiles and Amphibians of Britain and Europe.- Collins, London, 272 pp.

- Trutnau L. (1981) - Schlangen im Terrarium, Band 1: Ungiftige Schlangen, - Ulmer, Stuttgart, 200 pp.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005