Coluber gemonensis (Laurenti, 1768)
[synonim: Coluber laurenti (Bedriaga, 1881)]
rodzina: węże właściwe (Colubridae)
podrodzina: Colubrinae
Występowanie:
Gatunek ten zamieszkuje całe wschodnie wybrzeże Adriatyku (od północnych Włoch po Albanię) wraz z okolicznymi wyspami, całe greckie wybrzeże (z Peloponezem) oraz niektóre wyspy Morza Jońskiego (Kefalinia, Zakinthos) i Morza Egejskiego (również Kretę).
Cechy morfologiczne:
Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają maksymalną długość do 128 cm, przeważnie jednak są mniejsze i mają ok. 70 - 100 cm długości. Grzbiet tego węża jest żółtobrązowy, oliwkowoszary lub szarobrązowy do oliwkowego. Na tym tle występują małe, ciemne, niewyraźne plamy, zazwyczaj nieregularnie rozmieszczone, które czasami mogą tworzyć ukośne prążki biegnące w poprzek ciała. Na tylnym odcinku tułowia i na ogonie mogą występować niewyraźne, leżące na przemian, podłużne jasne i ciemne smugi. Brzuch tego węża jest biały do żółtego, czasami z pomarańczowymi lub intensywnie czerwonymi bokami brzucha i spodem ogona. Krawędzie łusek brzusznych w przedniej części ciała (okolice szyi) są często ciemno cętkowane. Głowa jest jednobarwna, jedynie okolice oczu (ich boczne krawędzie) są jaśniejsze od barwy podstawowej: białawe lub kremowe. Młode osobniki mają bardziej kontrastowe zabarwienie niż dorosłe. Na ich głowie znajduje się jasna (często żółtawa) pręga, w kształcie litery "V" lub "W" łącząca tylne krawędzie obu oczu. Na karku występują 1 - 2 jasne prążki.
Jest to smukły wąż o małej, wydłużonej głowie, dość wysokiej i bardzo słabo wyodrębnionej z tułowia. Pysk jest na końcu łagodnie zwężony i zaokrąglony. Ogon jest stosunkowo długi, w końcowym odcinku bardzo cienki. Łuski na grzbiecie są gładkie, ułożone po 19 (rzadziej 17) sztuk w ukośnie załamanych rzędach. Liczba łusek na brzuchu wynosi 160 - 187sztuk, a na spodzie ogona 80 - 116 par.
Preferowane siedliska:
Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym lub górskim. Na północy zasięgu zamieszkuje obszary leżące do 135 - 300 m n.p.m., zaś na południu: do 800 m (Dalmacja) a nawet do 1400 m n.p.m. (Kreta). Gatunek ten zamieszkuje różne siedliska, zarówno suche jak i bardziej wilgotne: kamieniste zbocza gór i pagórków, rumowiska skalne, stare ruiny, makię, winnice, zarośla, rzadkie lasy, ogrody, pobocza dróg i gaje oliwne. Na Krecie wąż ten spotykany jest wzdłuż rzek.
Tryb życia:
Jest gatunkiem ściśle lądowym, prowadzącym naziemny tryb życia. Czasami wspina się na niewysokie drzewa, krzewy i nagrzane słońcem skały. Wykazuje aktywność dzienną. Wąż ten szybko się porusza. Ofiary ściga z ogromną prędkością. Złapane większe kręgowce przyciska do ziemi i dusi. Jest bardzo płochliwy. Schwytany, zajadle gryzie, ale nie jest jadowity. Sen zimowy tego gatunku trwa od 1 do 4 miesięcy.
Pożywienie:
Zjada jaszczurki, myszy, młode ptaki, duże owady (głównie prostoskrzydłe), czasami małe węże. Młode węże zjadają głównie owady.
Rozmnażanie:
W końcu czerwca - początku lipca samica składa od 3 do 10 sztuk jaj, które mogą mieć różne rozmiary: szerokość 27 - 38 mm, a długość 14 - 19 mm.
Podgatunki:
Brak. Coluber gyarosensis, uważany do niedawna za podgatunek tego węża (Coluber gemonensis gyarosensis), obecnie uważany jest za odrębny gatunek.