Występowanie: Północno - wschodnia część zasięg geograficzny tego gatunku obejmuje Węgry (do okolic Budapesztu), południową Rumunię, Mołdawię, południową Ukrainę (z Krymem) i Rosję (na północy do delty Wołgi, na południu do gór Kaukaz). Europejska południowo-zachodnia granica zasięgu przebiega przez: Chorwację, Bośnię i Hercegowinę aż do granicy jugosłowiańsko - albańskiej, północną Grecję (bez Peloponezu) i wiele wysp Morza Egejskiego (bez Krety). Poza Europą gatunek ten występuje w azjatyckiej części Turcji (w zachodniej Anatolii).

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 2,5 m, przeważnie jednak poniżej 2 m. Zabarwienie grzbietu jest szare, szarobrązowe, oliwkowoszare, brązowożółte do pomarańczowego. Brak jest wyraźnego wzoru na grzbiecie. Wzdłuż boków ciała biegną często żółtawe, podłużne smugi. Każda łuska grzbietu jest pośrodku jaśniejsza. Spód ciała jest żółty do pomarańczowego, przeważnie jednolity, rzadko ciemno punktowany. Głowa jest często pokryta czerwonymi, oliwkowożółtymi, żółtopomarańczowymi lub czerwonowobrązowymi plamami o rozmytych konturach. Łuski przyległe do bocznych krawędzi oczu i górne krawędzie szczęk są białawe lub kremowe. Grzbiet młodych osobników ma kolor szary lub szarobrunatny. Na tym tle widoczne są ciemne, poprzeczne prążki i okrągławe plamki. Są one niewyraźne, gdyż łuski je tworzące są w środkowej części jasno zabarwione. Na grzbiecie głowy młodocianych osobników brązowe plamy tworzą mniej lub bardziej regularny wzór. Boki brzucha są szarobiałe z intensywnie żółtymi brzegami na krawędziach łusek brzusznych.
Ciało Coluber caspius jest smukłe. Głowa jest wąska i dość wysoka, mniej lub bardziej "kanciasta", słabo wyodrębniona z tułowia. Na tle bursztynowej tęczówki znajduje się okrągła źrenica. Pysk jest na końcu zwężony, zaokrąglony. Ogon jest bardzo długi (jego długość w stosunku do długości całego ciała jest różna w różnych populacjach) i wyjątkowo cienki. Łuski na grzbiecie są gładkie (niewręgowane), ułożone po 19 (rzadko 17) w każdym ukośnie załamanym rzędzie. Liczba łusek na brzuchu wynosi 189 - 211sztuk, a liczba łusek na spodniej stronie ogona: 80 - 113 par. Samce są nieco większe od samic. Obie płcie różnią się też liczbą łusek na brzuchu i spodzie ogona, jednak poszczególnych populacjach te liczby są różne.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym lub górskim. Maksymalny pionowy zasięg tego węża to 1500 - 1600 m n.p.m. Zamieszkuje zarówno obszary leśne jak i lasostepy, stepy i tereny półpustynne, skaliste wyżyny, rumowiska skalne, na zboczach gór porośniętych gęsto krzewami i drzewami, na polankach w rzadkich lasach liściastych, na brzegach rzek, na zboczach wąwozów, w okolicach ruin i suchych murów, w zdziczałych ogrodach, w okolicach winnic, na otwartych, trawiastych terenach i w makii.

Tryb życia: Wąż ten prowadzi ściśle lądowy, naziemny tryb życia. Może jednak wspinać się po pniach drzew, na wysokość 5 - 7 m w poszukiwaniu gniazd z pisklętami. Wykazuje aktywność dzienną. Rano i późnym popołudniem wygrzewa się na słońcu bądź poluje. Jest wężem niejadowitym, ale bardzo agresywnym. Nie ucieka przed człowiekiem, ale, jeśli poczuje się zagrożony, broni się, mocno kąsając. Dzięki długiemu ciału atakując może błyskawicznie wyrzucać przednią część tułowia na odległość do jednego metra - stąd jego niemiecka nazwa "Springnatter" - wąż skaczący. Jako kryjówki wykorzystuje nory gryzoni, pieczary, szczeliny w skałach, stertach kamieni i ruiny opuszczonych domostw. Sen zimowy tego gatunku zaczyna się od połowy września - początku października i trwa do końca marca - połowy kwietnia. Czas trwania okresu hibernacji zależy od lokalnych warunków klimatycznych.

Pożywienie: Dorosłe osobniki zjadają małe ssaki (myszy, szczury, chomiki), ptaki, jaszczurki, małe węże i żaby. Młode węże jedzą małe jaszczurki i duże owady.

Rozmnażanie: Kojarzenie zachodzi w różnych terminach, wkrótce po opuszczeniu kryjówek zimowych. Na Krymie kojarzenie przypada na okres od połowy kwietnia do połowy maja, a składanie jaj następuje od połowy czerwca do początku lipca. W Rumunii jaja składane są od końca czerwca do początku lipca. Liczba jaj w złożeniu wynosi od 5 do 18 sztuk. Mają one wymiary: 22 mm na 45 mm długości. Składane są w ziemnej norze, w stosie liści lub w szczelinie pod kamieniem. Młode wykluwają się jesienią, często we wrześniu. Ich długość wynosi wtedy 22,5 do 23,5 cm.

Podgatunki: brak.

Warto wiedzieć: Gatunek ten do niedawna uważany był za podgatunek gatunku Coluber jugularis - Coluber jugularis caspius.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
Powrót do spisu treści