.

rodzina: gekony (Gekkonidae)
W obrębie tej licznej rodziny wyróżnia się 90 rodzajów i 900 gatunków. Gekony występują na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Szczególnie licznie zamieszkują strefę tropikalną i subtropikalną. Nieliczne gatunki spotykane są na chłodnych obszarach (np. Alsophylax tibetanus w wysokich Himalajach). W Europie występuje 7 gatunków gekonów. Jaszczurki te charakteryzują się: dość krępą budową ciała, dużą, często okrągławą głową dobrze wyodrębnioną z tułowia, wyjątkowo dużymi oczami o pionowej źrenicy oraz bardzo drobnymi, często aksamitnymi w dotyku, nie zachodzącymi na siebie łuskami. Między małymi łuskami występują często większe tarczki złożone z mniejszych podjednostek. Palce kończyn przystosowane są w różny sposób do poruszania się po pionowych powierzchniach, dzięki obecności haczykowatych pazurków i/lub specjalnych przylg. Przylgi te złożone są często z poprzecznych blaszek tzw. lamelli, zaś te - z drobnych, gęsto ułożonych szczecinek (jest ich ok. 1 mln w jednym palcu). Do szczecinek tych dochodzą drobne i gęste naczynia krwionośne. Poruszanie się gekona po gładkich, pionowych powierzchniach jest możliwe dzięki przemieszczaniu się krwi w palcach i w efekcie - zmianom napięcia powierzchniowego. Gekony to zwierzęta lądowe, żyjące głównie na skałach, murach i ścianach zabudowań ludzkich (po których poruszają się niezwykle zręcznie i szybko) ale także na drzewach, kaktusach i na bagnach. Większość gekonów wykazuje aktywność zmierzchową i nocną. Wiele gekonów komunikuje się między sobą za pomocą głosu. Jaszczurki te mają dobry słuch i wzrok. Wiele z nich zmienia kolor ciała. Wszystkie mają zdolność odrzucania ogona. Prawie wszystkie gekony składają w jednym złożeniu dwa jaja (rzadziej jedno).

rodzina: agamy (Agamidae)
Rodzina ta liczy około 40 rodzajów i 325 gatunków. Jej przedstawiciele zamieszkują Australię, Indie, Archipelag Malajski, Nową Gwineę, Azję, Afrykę oraz południową i wschodnią Europę. Ich ciało jest masywne, o wydłużonym tułowiu, dużej, dość krótkiej, wyraźnie wyodrębnionej głowie, długich, silnych kończynach i długim ogonie. Ogon u tej grupy zwierząt nie może być odrzucany. Europę zamieszkuje 5 gatunków agam. Występują one głównie na terenach skalistych (Agama stellio) lub piaszczystych (pozostałe gatunki). Charakterystyczną cechą tych zwierząt jest możliwość szybkiej zmiany barwy.

rodzina: kameleony (Chamaeleonidae)
Rodzina ta liczy 6 rodzajów i 128 gatunków. Jej przedstawiciele zamieszkują Afrykę, południową Europę (jeden gatunek) i południową Azję. Kameleony prowadzą nadrzewny tryb życia. Charakteryzują się one krępym, spłaszczonym bocznie ciałem, chwytnym ogonem i częściowo zrośniętymi (w grupach po 2 i 3 u każdej kończyny), przeciwstawnie ustawionymi palcami. Oczy kameleonów mogą poruszać się niezależnie od siebie. Ich ciało pokryte jest drobnymi ziarnistymi łuskami, zaś skóra może szybko zmieniać zabarwienie. Ogon nie ulega odrzuceniu. Język jest niezwykle długi i lepki, przystosowany do chwytania ofiar.

rodzina: padalcowate (Anguidae)
Ta grupa jaszczurek obejmuje 7 rodzajów i ok. 90 gatunków. Przedstawiciele tej rodziny zamieszkują obie Ameryki, Azję, Europę, Afrykę, Antyle i Archipelag Sundajski. W Europie występują jedynie dwa gatunki z tej rodziny. Część padalcowatych to jaszczurki beznogie, ale wiele gatunków ma dobrze rozwinięte kończyny. Poszczególni przedstawiciele tej rodziny prowadzą różny tryb życia: żyją na ziemi, pod ziemią, na skałach lub na drzewach.

rodzina: scynki (Scinidae)
Scynki to najliczniejsza rodzina jaszczurek. Liczy ona 85 rodzajów i ok. 1300 gatunków, które zamieszkują wszystkie kontynenty poza Antarktydą. W Europie występuje 6 gatunków scynków. Są to zazwyczaj niepozornie ubarwione jaszczurki o walcowatym, wydłużonym ciele, stopniowo zwężającym się ogonie i stożkowatej głowie. Kończyny mogą być dobrze rozwinięte, częściowo zredukowane lub też w ogóle mogą nie występować. Scynki zamieszkują bardzo różne siedliska, ale nigdy nie są zwierzętami wodnymi. Jaszczurki te mają zdolność odrzucania ogona. Większość gatunków składa jaja, ale niektóre wykazują jajożyworodność lub nawet pełną (prawdziwą) żyworodność.

rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)
Rodzina ta obejmuje ok. 20 rodzajów i ok. 200 gatunków. Jaszczurki właściwe zamieszkują Europę, Afrykę, Azję oraz Archipelagi: Japoński i Sundajski. W Europie wyróżnia się 45 gatunków należących do tej rodziny. Obejmuje ona gady o smukłym, wydłużonym ciele, zawsze opatrzonym dwoma parami dobrze wykształconych kończyn. Głowa jest wydłużona, trójkątnawa, dość słabo wyodrębniona z tułowia. Powieki oczu są ruchome. Ogon jest długi i łatwo może ulegać odrzuceniu.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005