Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje Płw. Iberyjski, południową Francję, wyspy Morza Śródziemnego, m. in.: Baleary, Sycylię, Sardynię, Korsykę, Płw. Apeniński (głównie jego wybrzeża), Maltę i Pantellerię, północne i wschodnie wybrzeże Adriatyku, zachodnią część Peloponezu, kilka wysp Morza Jońskiego (Itaca, Kefalinia, Zakinthos) i Kretę. Poza Europą występuje w Afryce północnej (od Maroka do Egiptu) i na Wyspach Kanaryjskich.

Cechy morfologiczne: Dorosłe osobniki tego gatunku osiągają długość ciała do 16 cm. Zabarwienie gekona murowego jest zmienne (nawet u danego osobnika). W wysokich temperaturach jest ono ciemniejsze niż w niskich. Tło grzbietu ma kolor białawy, szarawy, brązowy, ciemnobrązowy do prawie czarnego. Przeważnie na tym tle występuje ciemny wzór złożony z dość nieregularnie ułożonych prążków i wzdłużnych pasów o niewyraźnych konturach, tworzących czasami rodzaj kratkowanego wzoru. Na ogonie występują zazwyczaj ciemne, poprzeczne prążki (szczególnie wyraźne u młodych zwierząt). Spód ciała jest brudnobiały lub białawożółty. Wzór i ubarwienie nie są zróżnicowane między płciami. Ciało tego gekona jest masywne, zaokrąglone. Głowa jest stosunkowo duża, wyraźnie wyodrębniona z tułowia. Jej powierzchnia między oczami jest wyraźnie wklęsła. Pysk jest na końcu szeroko zaokrąglony, z przesuniętymi daleko do przodu otworami nosowymi. Szczeliny otworów usznych są pionowe, wąskie, nie okolone z przodu ościstymi łuskami. Na podgardlu występuje bruzda gardzielowa. Głowa, ogon i tułów są spłaszczone grzbieto-brzusznie. Skóra pokryta jest małymi, ziarnistymi, miękkimi łuskami, między którymi na górnych powierzchniach tułowia, kończyn i ogona znajdują się poprzeczne rzędy dużych, twardych tarczek o ostrym wierzchołku. Ogon jest zewnętrznie segmentowany.
Przylgi podpalcowe u tego gatunku ciągną się wzdłuż całej długości palców i są szersze u ich końców. Każda przylga złożona jest z jednego rzędu szerokich płatków przylgowych, nie przedzielonych wzdłużnymi bruzdami. Pazurki występują tylko na 3-cich i 4-tych palcach dłoni i stóp.

Preferowane siedliska: W Europie gatunek ten zamieszkuje tereny nizinne i wyżynne (w południowej Francji do 750 m n.p.m., na Elbie - do 600 m n.p.m.), a w Afryce także góry do 2500 m n.p.m (góry Atlas w Maroku). Gekon murowy jest jaszczurką ciepłolubną, zamieszkującą głównie skaliste, suche wybrzeża morskie, lecz występującą także w głębi kontynentu (zwłaszcza na Płw. Iberyjskim). Gekona tego często można znaleźć na kamiennych i skalnych ścianach, w ruinach, na murach, na ścianach i dachach domostw (zarówno opuszczonych jak i zamieszkanych), a także w parkach, na plantacjach winogron i w na innych terenach porośniętych gęstą roślinnością. Zawsze występuje w środowiskach, gdzie istnieje dostęp do wody: cystern, kanałów i naturalnych zbiorników wody słodkiej lub słonej.

Tryb życia: Prowadzi ściśle lądowy i przeważnie nocny tryb życia, jednak w pewnych warunkach (np. w chłodniejszych porach roku) może wykazywać aktywność dzienną. Jest aktywny, jeśli temperatura powietrza nie jest niższa niż 15°C. Jego kryjówki stanowią sterty kamieni, szczeliny skalne, szczeliny w murze i między dachówkami. Porusza się bardzo szybko i zwinnie, wspinając się nawet na całkiem gładkie, pionowe powierzchnie (np. szkło). Końce palców mogą być częściowo zawijane do góry, gdy nie są w użyciu, co ma chronić ich czepne części przed uszkodzeniem. Gatunek ten chętnie poluje przy sztucznych źródłach światła, przyciągających owady. Wykazuje zachowania terytorialne, przy czym obszar broniony przez danego osobnika wynosi co najmniej 1m2, ale obserwowano też sytuacje gdzie kilka dorosłych osobników zamieszkiwało zgodnie jedną kryjówkę. Osobniki tego gatunku wydają dźwięki cichsze i bardziej zróżnicowane niż pozostałe europejskie gatunki gekonów. W Afryce gekon murowy nie hibernuje zimą.

Pożywienie: Zjada bezkręgowce, głównie owady: chrząszcze (np. biegaczowate), motyle, skorki, owady dwuskrzydłe i pajęczaki (skorpiony), a czasami też młode jaszczurki (np. z rodzaju Podarcis).

Rozmnażanie: W czerwcu i lipcu samica składa dwa jaja o wymiarach 9,4 -11 mm na 12,1 - 14 mm, umieszczając je w szczelinach skalnych, pod kamieniami, w trawie itp. W zależności od temperatury, inkubacja jaj trwa od 5 tygodni do 3 miesięcy. Młode po wykluciu mają ok. 5 cm długości (z czego na ogon przypada 3 cm).

Podgatunki: brak.

Warto wiedzieć: Do Europy gatunek ten przywędrował z Afryki, zawleczony przez ludzi na statkach i rozprzestrzenił się tu poczynając od Portugalii i posuwając się z zachodu na wschód, aż po Kretę.

Literatura:

- Gil M.J., Guerrero F., Perez-Mellado V. (1994) - Seasonal variation in diet coptosition and prey selection in the Mediterranean gecko Tarentola mauritanica.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
Powrót do spisu treści