|
|
|
|
||
Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje Europę południową i zachodnią, bez zachodniej i południowej części Płw. Iberyjskiego oraz wysp Morza Śródziemnego. Występuje również w północno-zachodniej części Azji Mniejszej.
Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 22,5 cm, przeważnie nie więcej niż 20 cm. Grzbiet ciała jest zabarwiony szaro, brązowo lub zielono. Na tym tle wzdłuż linii kręgosłupa często widoczny jest rząd małych, czerniawych plam, które mogą łączyć się w ciągłą linię. Po bokach ciała, a także na grzbiecie, często występuje gęsty, czarny, marmurkowy wzór. U nasad przednich kończyn (w okolicach łopatek) u samca widoczne mogą być niebieskie plamki (po dwie z każdej strony ciała). Górne powierzchnie kończyn są pokryte jasnymi, okrągłymi plamkami. U osobników zamieszkujących okolice Rzymu czarne marmurkowanie jest tak gęste, iż sprawia wrażenie, iż jaszczurki te są czarne, pokryte zielonymi cętkami. Spód ciała Podarcis muralis może być biały, różowy, żółty, pomarańczowy lub czerwony, przy czym kolory: pomarańczowy i czerwony są charakterystyczne głównie dla ubarwienia samców. Na brzuchu mogą być widoczne czarne plamy i cętki, u poszczególnych okazów w bardzo różnej liczbie i o różnym rozmieszczeniu. U samca na brzuchu mogą występować także plamy o niebieskim zabarwieniu. U jaszczurki murowej występują różnice w ubarwieniu miedzy płciami, są jednak charakterystyczne dla poszczególnych podgatunków. Ogólnie rzecz biorąc, samce są barwniejsze od samic, a samice są jaśniejsze od samców. W rysunku ciała samic przeważają ciągłe linie, a u samca - wzór cętkowany. Młodociane osobniki są pod względem zabarwienia podobne do samic. Górna strona ogona młodych osobników może mieć zabarwienie brązowe, jasnoszare lub turkusowe. Ciało Podarcis muralis jest smukłe. Głowa jest dość krótka, o mniej lub bardziej trójkątnym pysku. Długość niezregenerowanego ogona stanowi od 1 i 2/3 do 2 i 1/4 długości reszty ciała. Łuski na grzbiecie są ziarniste, owalne lub lekko sześciokątne, mniej lub bardziej wręgowane, bardzo rzadko całkiem gładkie. W jednym poprzecznym rzędzie na grzbiecie jest ich 42 do 62. Łuski na grzbiecie są ok. 3 - 4 razy krótsze niż łuski na brzuchu. Liczba wzdłużnych rzędów łusek na brzuchu wynosi 6, a poprzecznych - 23 do 32 (u samców 23 do 28, a u samic 25 do 32). Liczba otworów udowych wynosi po 13 - 27 z każdej strony. Kołnierzyk ma gładkie brzegi i składa się z 7 - 13 łusek.
Preferowane siedliska: W północnej części swojego zasięgu gatunek ten zasiedla głównie niziny, podczas gdy na południu - głównie góry. W Szwajcarii występuje na obszarach do 1700 m. Maksymalny pionowy zasięg tego gatunku w Alpach wynosi 2000 m n.p.m. Jaszczurka ta zamieszkuje bardzo różne środowiska: w północnej części zasięgu suche i ciepłe, dobrze nasłonecznione, a na południu - także stosunkowo wilgotne i zacienione. Lubi przebywać na brzegach rzek i strumieni, na wybrzeżach nadmorskich, na trawiastych, otwartych terenach, w makii, na ugorach, gruntach uprawnych, w ogrodach, w rzadkich lasach i na ich obrzeżach, w ruinach różnych budowli, na murach, w okolicach zabudowań ludzkich.
Tryb życia: Jest gatunkiem lądowym, wykazującym aktywność dzienną. Zręcznie wspina się po stromych powierzchniach (pionowych ścianach skalnych, itp.). Dobrze pływa w wodzie i może chwytać drobne zwierzęta (np. skorupiaki). Sen zimowy tego gatunku przypada na okres między wrześniem - listopadem a lutym - kwietniem. W korzystnych warunkach klimatycznych (łagodne zimy) hibernacja może nie występować.
Pożywienie: Zjada głównie owady, rzadziej pająki, skorupiaki.
Rozmnażanie: Kojarzenie w zależności od klimatu panującego na danym obszarze zachodzi między marcem a czerwcem: np. we Francji od marca do połowy kwietnia, a w Niemczech w maju i czerwcu. Samce odbywają walki godowe. Samica składa jaja od końca kwietnia do połowy sierpnia, często kilka razy w ciągu roku: 2 - 3 razy w Niemczech i aż 3 - 6 razy we Włoszech. Liczba jaj w jednym złożeniu wynosi od 2 do 10 sztuk. Są one białawe, a w chwili złożenia mają wymiary 10 - 12 mm na 5 - 6 mm (w czasie inkubacji ich wymiary wzrastają). Samica zakopuje jaja w luźnym podłożu (np. w piasku), lub ukrywa je w szczelinach skalnych i między kamieniami. Inkubacja jaj trwa 6 - 11 tygodni. Świeżo wylęgłe młode mają około 5 - 6 cm długości.
Podgatunki: W obrębie tego taksonu wyróżnia się 7 podgatunków: formę nominalną (Podarcis muralis muralis), Podarcis muralis brogniardi, Podarcis muralis merremia, Podarcis muralis nigriventris, Podarcis muralis maculiventris, Podarcis muralis albanica i Podarcis muralis breviceps.
© Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
