Podarcis erhardii (Bedriaga, 1876)

rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)

Występowanie: Gatunek ten występuje w Europie południowej: na Bałkanach (w Albanii, Macedonii, Grecji, południowej Bułgarii) oraz na wielu wyspach Morza Egejskiego, w tym również na Krecie.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 22 cm. Grzbiet ciała jest szarobrązowy, szarozielony lub oliwkowozielony. Po bokach grzbietu widoczne są jasne pasy (po jednym z każdej strony). Wzdłuż grzbietu biegną (zwykle dwa) rzędy nieregularnych, czarnych cętek. Podobne cętki mogą gęsto pokrywać boki tej jaszczurki, tworząc marmurkowy wzór. U samców po bokach ciała widoczne są często białawe, nieregularnie ułożone cętki, a u samic - białawy wzdłużny pas. Grzbiet głowy jest jednobarwny. Grzbiet ogona może być ciemno cętkowany. Górne powierzchnie kończyn są czasami pokryte niewyraźnymi, okrągławymi, jasnymi plamkami. Spód ciała jest jednobarwny, białawy, perłowy, żółty, pomarańczowy lub miedzianoczerwony. Zewnętrzne krawędzie łusek brzusznych przeważnie pokryte są niebieskimi plamami. Ciało tej jaszczurki jest stosunkowo wysmukłe, o dość krótkiej głowie. Długość ogona wynosi ok. 2/3 długości całego ciała. Kołnierzyk ma gładkie krawędzie i składa się z 7 - 12 łusek. Łuski na grzbiecie są gładkie, czasami lekko wręgowane. Tarczki na głowie i łuski po bokach ciała są zawsze gładkie. W jednym poprzecznym rzędzie na grzbiecie znajduje się z reguły 55 - 65 łusek (rzadziej 50 - 74). Liczba poziomych rzędów łusek na brzuchu wynosi 24 - 33. Liczba otworów udowych wynosi 19 - 25, rzadziej 15 - 27 z każdej strony. U samca są one duże i oddzielone wyraźnie od siebie, u samicy zaś małe i ściśle do siebie przylegające. Samce są masywniejsze od samic, o grubszej nasadzie ogona. Tylne kończyny u samic są krótsze niż u samców. Młodociane osobniki mają proporcjonalnie mniejszą głowę niż dorosłe okazy tego gatunku.

Preferowane siedliska: Gatunek ten zamieszkuje zarówno niziny, wyżyny jak i góry (od 800 do 2000 m n.p.m.). Spotykany jest w bardzo różnych biotopach: zarówno na skalistych wysepkach, piaszczystych plażach, kamienistych obszarach z niską, a równocześnie dającą dużo cienia roślinnością (np. krzakami Poterium spinosum) i w górskich biotopach. W Albanii żyje na terenach o piaszczystym podłożu. W północnej części zasięgu często występuje w pobliżu rzek i strumieni.

Tryb życia: Jaszczurka ta prowadzi lądowy i raczej naziemny tryb życia, chociaż chętnie i zręcznie wspina się na pnie drzew i krzaki. Bardzo szybko się porusza. Jako kryjówki wykorzystuje zagłębienia w murach, szczeliny między kamieniami, itd. Wykazuje aktywność dzienną. W czasie największych upałów opuszcza kryjówkę głównie wczesnym rankiem i późnym popołudniem. Każdy dorosły samiec ma swoje terytorium, które często kontroluje siedząc na kamieniu.

Pożywienie: Zjada głównie owady.

Rozmnażanie: Kojarzenie zaczyna się w marcu, a jaja składane są od połowy lipca. Jednorazowo samica składa zazwyczaj 2 jaja, o kształcie eliptycznym i wymiarach 17 na 10 mm. U podgatunków Podarcis erhardii leucaorii i Podarcis erhardii elaphonisii jaja są znacznie mniejsze i składane po jednym.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się ok. 28 podgatunków.

Literatura:

- Poulaukakis N., Lymberakis P., Antoniou A., Chalkia D., Zouros E., Mylonas M.,Valakos E. (1991) - Molecular phylogeny and biogeography of the wall-lizard Podarcis erhardii (Squamata: Laceridae) - Molecular Phylogenetics and Evolution 28: 38 - 46.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści