Gekon liściopalcy Phyllodactylus europaeus Gene, 1838

rodzina: gekony (Gekkonidae)

Występowanie: Gatunek ten zamieszkuje wyspy Morza Śródziemnego: Korsykę, Sardynię i mniejsze wyspy przyległe do nich (np. Asinara, Vacca), wyspy u wybrzeży południowej Francji i Wyspy Toskańskie. Poza tym nieliczne stanowiska tego gekona stwierdzono w Ligurii (Włochy): od Genui do La Spezia. Poza Europą znaleziono go na kilku wyspach u Przylądka Białego (Tunezja): Galita, Galitone, Agugilia i Cani.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki gekona liściopalcego osiągają (wraz z ogonem) maksymalnie długość do 8 cm, przeciętnie jednak do ok. 6 cm. Grzbiet ciała tego gatunku jest czerwonoszary, brązowy, szary lub żółtawy. Na tym tle przeważnie występują niewyraźne, jaśniejsze i ciemniejsze plamy, tworzące marmurkowy wzór i (szczególnie na ogonie) poprzeczne prążki. Po bokach głowy występują ciemne pasy. Spód ciała jest brudnobiały. Ciało tego gekona jest dość krępe, spłaszczone grzbieto-brzusznie. Głowa jest szeroka i płaska, dłuższa niż szersza, jajowata. Pysk jest trójkątny, na końcu zaokrąglony. Otwory uszne są małe, okrągłe, położone za krawędziami szczęk. Kończyny są dość krótkie. Ich palce opatrzone są na końcach pazurami i płaskimi, małymi okrągławymi przylgami, na końcu tępo zakończonymi. Pozostałe części palców są stosunkowo wąskie. Spodnie powierzchnie palców pokryte są trzema rzędami łusek. Ogon długością równy jest mniej więcej długości reszty ciała. Jest on chwytny, smukły lub też gruby i pękaty. Pokryty jest on płaskimi, czworokątnymi łuskami, ułożonymi w poprzecznych rzędach. Zregenerowany ogon jest krótszy i grubszy od oryginalnego. Ciało tego gada pokryte jest małymi, ziarnistymi łuskami, brak jest natomiast między nimi większych, piramidalnych, ostrych tarczek, występujących u pozostałych europejskich gekonów. Po bokach szyi występują u tego gatunku parzyste gruczoły produkujące wapń. Są one lepiej rozwinięte u samicy, której organizm wykorzystuje ich wydzielinę przy produkcji skorup jaj. Inną cechą, po której można rozróżnić płeć osobników tego gatunku, jest posiadanie przez samce ostrych, "kolczastych" łusek po obu stronach nasady ogona. Niezregenerowany ogon jest u samicy u nasady grubszy, "rzepowatokształtny". Młode osobniki różnią się od dorosłych bardziej zaokrągloną, wyższą głową, bardziej spiczastym pyskiem, grubszym karkiem i bardziej kontrastowym zabarwieniem.

Preferowane siedliska: Gatunek nizinny i wyżynny. Zamieszkuje głównie kamieniste wybrzeża wysp, gdzie występuje na wysokości od 0 do 600 m n.p.m. Można go znaleźć także w zamieszkałych i opuszczonych zabudowaniach ludzkich, w lasach oliwnych i w zaroślach. Lubi przebywać w pobliżu zbiorników wodnych.

Tryb życia: Gatunek ten prowadzi ściśle lądowy tryb życia. Wykazuje głównie aktywność zmierzchową i nocną, ale czasami wygrzewa się w dzień na słońcu. W dzień ukrywa się pod kamieniami, w szczelinach skalnych i pod korą drzew. Zaniepokojony wydaje ciche głosy brzmiące jak: "tsi, tsi, tsi..". Wiosną (kwiecień - maj) obserwuje się walki zarówno między samcami, jak i między samcami i samicami.

Pożywienie: Zjada komary, chrząszcze, mrówki, równonogi i inne bezkręgowce.

Rozmnażanie: Bardzo słabo poznane. Wiadomo, że samica składa 2, rzadziej 1 jajo w szczeliny skalne, pod kamienie itp. Jaja mają wymiary 8 na 9 mm. Inkubacja jaj trwa 65 - 86 dni. Młode po wykluciu mają 3 cm długości. Wiele samic może corocznie składać jaja w jednym, tym samym miejscu.

Podgatunki: Brak.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści