Phrynocephalus mystaceus (Pallas, 1776)
rodzina: agamy (Agamidae)
Występowanie:
W Europie gatunek ten występuje na obszarach Niziny Nadkaspijskiej. Poza Europą krągłogłówka ta występuje w zachodniej Azji: w Kazachstanie, Iranie i Afganistanie.
Cechy morfologiczne:
Dojrzałe płciowo osobniki osiągają długość do 24 cm. Zabarwienie i wzór u Phrynocephalus mystaceus są bardzo zmienne. Głowa i grzbiet ciała pokryte są nieregularnymi, ciemnymi plamami. Poza tym na grzbiecie znajduje się 5- 6 par dużych, ciemnoszarych plam. Spód ciała jest biały. Na podgardlu widoczny jest ciemny, marmurkowy wzór. Na piersi występuje duża, czarna plama. Nie ma jej u młodocianych osobników (lub jest u nich słabo widoczna). Spodni, końcowy odcinek ogona jest czarny. U młodocianych osobników ten obszar ciała oraz spody tylnych kończyn są zabarwione jasnożółto. Tułów jest spłaszczony grzbieto-brzusznie. Głowa jest okrągła i szeroka. Po obu stronach pyska, w jego kątach widoczne są pojedyncze fałdy skórne, opatrzone na krańcach stożkowatymi (w kształcie kolców) łuskami. Gruczoły udowe ani przedanalne nie występują. Ogon stanowi nieco mniej niż połowę długości całego ciała i nie ulega odrzuceniu. Na całej długości jest on silnie spłaszczony grzbieto-brzusznie. Łuski na grzbiecie są mniej - więcej równej wielkości, wręgowane. Łuski po bokach ciała opatrzone są dobrze rozwiniętymi kilami. Z przodu ciała, z każdej strony znajdują się znacznie większe od innych, pojedyncze łuski. Po bokach szyi te większe łuski mają kształt stożkowaty. Łuski na podgardlu i na piersi są silnie, a na brzuchu słabo wręgowane. Łuski na ogonie są wręgowane i ułożone w pierścieniach.
Preferowane siedliska:
Jaszczurka ta zamieszkuje suche, piaszczyste obszary, skąpo porośnięte roślinnością.
Tryb życia:
Jako kryjówki wykorzystuje wykopane przez siebie w zagłębieniach między wydmami nory. W lecie zamieszkuje nory o długości ok. 50 -70 cm, a w zimie o długości ok. 180 cm. Sen zimowy tego gatunku trwa od końca września do końca marca - początku kwietnia.
Pożywienie:
Zjada różne bezkręgowce, szczególnie zaś różne niewielkie chrząszcze (np. biegaczowate i biedronkowate). Mrówki odgrywają mniejszą rolę w diecie tego gatunku niż u pozostałych europejskich krągłogłówek.
Rozmnażanie:
Kojarzenie zaczyna się po ok. 3 tygodniach po przebudzeniu się krągłogłówek ze snu zimowego. Jaja składane są od połowy maja do końca lipca. Starsze zwierzęta kojarzą się wcześniej niż młodsze. Zazwyczaj jedna samica składa jaja 1- 3 razy do roku, po 1- 3 sztuk jaj w jednym złożeniu. Mają one wymiary ok. 18 - 20 mm na 8 - 10 mm. Jaja zakopywane są w luźnym podłożu na głębokości 15 - 20 cm. świeżo wylęgłe młode mają długość ok. 3 - 4,3 cm.
Podgatunki:
W obrębie tego gatunku wyróżnia się dwa podgatunki: Phrynocephalus mystaceus mystaceus i Phrynocephalus mystaceus galli.
© Copyrights by Joanna Mazgajska 2005