Występowanie: W Europie krągłogłówka ta występuje na obszarach Niziny Nadkaspijskiej. Poza Europą zamieszkuje Kaukaz, część Kazachstanu i północno-zachodnie Chiny.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 12 cm. Zabarwienie i rysunek ciała tej krągłogłówki są bardzo zmienne. Grzbiet ciała jest szary, żółtawy lub piaskowy. Na tym tle występują małe, ciemnoszare plamki, cętki lub linie. Oprócz tego na grzbiecie ciała może występować kilka (do 5 poprzecznych rzędów) dużych, żółtych plam. Na kończynach występują niewyraźne, ciemne, poprzeczne prążki. Grzbiet ogona pokryty jest 8-ma poprzecznymi rzędami ciemnych plam. Spód ciała jest biały. Spodnia strona ogona pokryta jest ciemnymi prążkami w liczbie od 2 do 8. Koniec ogona od brzusznej strony u dorosłych osobników jest czarny, a u młodocianych - żółto zabarwiony. Tułów jest spłaszczony grzbieto-brzusznie. Głowa jest okrągła i szeroka. Górna powierzchnia głowy pokryta jest drobnymi łuskami. Patrząc z profilu, pysk jest nieco bardziej ukośny niż u pozostałych dwóch europejskich przedstawicieli rodzaju Phrynocephalus. Gruczoły udowe nie występują. Ogon nie ulega odrzuceniu. Jego długość stanowi ok. 100% długości reszty ciała. U podstawy jest przypłaszczony, a w dalszych częściach - w przekroju okrągły. Ogon i kończyny są proporcjonalnie dłuższe niż u pozostałych europejskich przedstawicieli rodzaju Phrynocephalus. Łuski na grzbiecie są słabo zróżnicowane pod względem wielkości, przeważnie gładkie, sporadycznie słabo wręgowane. Łuski ogona ułożone są pierścieniach. U nasady ogona są gładkie, zaś w dalszych odcinkach wręgowane.

Preferowane siedliska: Jaszczurka ta jest mieszkańcem suchych, piaszczystych terenów, z rzadka porośniętych roślinnością np. bylicami (rodzaj Artemisia). Można ją znaleźć w małych, zasłoniętych od wiatru, piaszczystych zagłębieniach terenu i na poboczach dróg.

Tryb życia: Gatunek lądowy. Wykazuje aktywność dzienną. Jako kryjówki wykorzystuje nory wykopane przez siebie w luźnym podłożu, do głębokości ok. 9 - 21 cm. Po pewnym czasie jaszczurka ta porzuca starą kryjówkę i wykopuje sobie nową norę. Zaskoczona przez drapieżnika czy człowieka w pewnej odległości od nory, może nie uciekać do niej, lecz szybko zakopać się w luźnym piasku. Nory, w których zwierzę to spędza sen zimowy są znacznie głębsze niż te używane w ciepłych porach roku - leżą na głębokości 80 - 110 cm pod ziemią. Hibernacja przypada u tego gatunku na okres od końca października do marca - kwietnia.

Pożywienie: Zjada owady błonkoskrzydłe, przeważnie mrówki, rzadziej małe chrząszcze (z rodziny biedronkowatych: Coccinellidae).

Rozmnażanie: Kojarzenie się par i składanie jaj może przypadać na różne terminy w zależności od lokalnych warunków klimatycznych. W Dagestanie samica składa jaja w okresie od końca kwietnia do czerwca. W jednym złożeniu samica składa 2, rzadziej 1 lub 3 jaja, o wymiarach 12,5 - 17,8 mm na 7,9 - 9,0 mm. Młode jaszczurki wylęgają się od drugiej połowy lipca do września. Mają wtedy 2,6 - 2,8 cm długości.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżniane są dwa podgatunki: Phrynocephalus guttatus guttatus i Phrynocephalus guttatus kuschakewitschi (podgatunek ten wyróżnia się od podgatunku nominalnego m.in. obecnością wąskiej, jasnej linii na grzbiecie ogona).

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005