Występowanie: Gatunek ten występuje w północno - wschodniej części Płw. Iberyjskiego, we Francji, na Płw. Apenińskim, na Sycylii i na całym Płw. Bałkańskim, w Czechach, na Słowacji i Ukrainie, a sporadycznie spotykany jest w Niemczech, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i - być może - Polsce. Poza Europą jaszczurka zielona występuje w azjatyckiej części Turcji.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 40 cm. Zabarwienie jaszczurki zielonej jest dość zmienne. Grzbiet ciała może mieć kolor żółtozielony, trawiastozielony, szmaragdowozielony, rzadziej brązowy (głównie u samic), czarny lub niebieski. Często środek grzbietu jest bardziej żółty niż boki ciała. Na tym tle na grzbiecie i po bokach ciała samca widoczne są przeważnie drobniutkie, czarne i żółte, gęsto rozmieszczone punkty. U samicy wzdłuż boków grzbietu aż do końca ogona ciągną się jasne linie. Podobne linie mogą czasami występować także wzdłuż dolnych boków ciała. Na grzbiecie samicy widoczne są często niezbyt wyraźne, nieregularne plamy w kolorze brązowawym lub szarawym. Boki głowy mogą być brązowe, czarniawe lub zielone. Podgardle ma barwę niebieską (szczególnie intensywną u samców w okresie godowym), zielonobiałą lub żółtą. Kończyny mają przeważnie zabarwienie grzbietu. Na żółtym lub zielonożółtym brzuchu tej jaszczurki nie występują plamy. Grzbiet ciała młodych osobników jest brązowy, przeważnie gładki. Wzdłuż boków ciała mogą występować jasne, wzdłużne pasy (po 1-2 z każdej strony), a czasami także pojedyncze rzędy jasnych plam. Brzuch młodocianych osobników ma kolor białawy, czasami z zielonym nalotem. Ogon jest 1,7 do 3,1 raza dłuższy od reszty ciała. Łuski na karku są gładkie i okrągłe, a łuski na grzbiecie podłużne i wręgowane. Łuski po bokach ciała są gładsze niż te na grzbiecie. W jednym poprzecznym rzędzie na grzbiecie znajduje się 39 do 57 łusek. Łuski na brzuchu ułożone są przeważnie w 6 (rzadziej w 8) rzędach. Liczba poziomych rzędów łusek na brzuchu wynosi 23 - 34. Kołnierzyk składa się z 5 - 14 łusek. Liczba otworów udowych wynosi po 13 - 23 z każdej strony.

Preferowane siedliska: Jest gatunkiem nizinnym, wyżynnym lub górskim. Pionowy zasięg tej jaszczurki jest zróżnicowany w zależności od obszaru występowania. Na Słowacji i w Rumunii jaszczurka zielona występuje do wysokości 600 m n.p.m., a w Austrii (Karyntia) do 1300 m n.p.m. W zachodniej Turcji zamieszkuje tereny położone między 800 a 1650 m n.p.m. Jest gatunkiem wybitnie ciepłolubnym. Można ją spotkać w dość zróżnicowanych środowiskach: na zakrzaczonych łąkach, na obrzeżach lasów, na skalistych, zakrzaczonych stepach z jesionem mannowym (Fraxinus ornus) i Ostrya carpinifolia oraz na poboczach dróg. Otwarte, trawiaste tereny zajmowane są szczególnie chętnie przez młodociane osobniki tego gatunku. Występuje na terenach o podłożu kamienistym (przeważnie wapiennym) lub piaszczystym. W Rumunii, gdzie leży optimum klimatyczne tego gatunku, występuje on w lasach dębowych i bukowych oraz na stepach.

Tryb życia: Jest gatunkiem lądowym. Zwinnie biega po skałach i wspina się na gałęzie drzew. Może skakać z nich na ziemię z dużej wysokości. Wykazuje dzienną aktywność. Jako kryjówki wykorzystuje wykopane przez siebie nory (zakończone komorą mieszkalną), nory gryzoni, zagłębienia pod korzeniami drzew, stosy kamieni i szczeliny skalne. Kryjówka ta położona jest w centralnej części terytorium danego osobnika. Sen zimowy tego gatunku w zależności od lokalnego klimatu przypada na okres od września - października do marca - kwietnia. Hibernuje w głębokich szczelinach skalnych lub w ziemnych norach. Samce podczas godów toczą zażarte walki o samice, w wyniku których dochodzić może do poważnych uszkodzeń ciała rywali, a nawet śmierci.

Pożywienie: Zjada różne owady i ich larwy, ślimaki, jaja ptasie, małe jaszczurki i (sporadycznie) soczyste owoce.

Rozmnażanie: Kojarzenie par i składanie jaj u tego gatunku może zachodzić w różnych miesiącach, najczęściej w kwietniu i maju. W Europie środkowej składanie jaj następuje zwykle w czerwcu lub lipcu. W północno-zachodniej Francji jaszczurka zielona składa jaja dwa razy do roku: w końcu maja i w końcu czerwca. W warunkach hodowlanych samica może składać jaja wiele razy w ciągu roku (do 13) w odstępach co 3 - 4 tygodnie. Liczba jaj w jednym złożeniu wynosi 5-13 (maksymalnie do 22) sztuk. Ich wielkość może być różna. średnio wynosi 15 mm na 9,5 mm. Samica zakopuje jaja w luźnej glebie usypując nad nimi niewielki kopczyk. Czas inkubacji jaj wynosi 60 - 100 dni. Młode wylęgają się w lipcu i sierpniu. Mają wtedy ok. 8 - 10 cm długości.

Podgatunki: W obrębie taksonu wyróżnia się 5 podgatunków: Lacerta viridis meridionalis (Turcja, bułgarska i rumuńska część wybrzeża Morza Czarnego oraz północna Grecja), Lacerta viridis chloronota (Kalabria i Sycylia), Lacerta viridis viridis (Europa środkowa i większa część Płw. Bałkańskiego), Lacerta viridis bilineata (Hiszpania i Francja), Lacerta viridis fejervaryi (zasięg nie do końca jest określony, znaleziono ją na wybrzeżu Włoch i okolicach Neapolu).

* Gatunek ten wchodzi w skład polskiej herpetofauny. Na terenie Polski jest odnotowywany niezwykle rzadko, głównie w południowo-zachodniej Polsce. Ostatnia pewna obserwacja pochodzi z lat 70 ubiegłego wieku. Część badaczy wątpi, czy w dalszym ciągu występuje W naszym kraju. Profilaktycznie znajduje się pod całkowitą ochrona prawną.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005