jaszczurka trójpręga Lacerta trilineata (Bedriaga, 1886)

rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)

Występowanie: W Europie gatunek ten występuje na Płw. Bałkańskim (na całym wschodnim wybrzeżu Morza Adriatyckiego i na wschód - aż po deltę Dunaju), oprócz tego osobne stanowisko tej jaszczurki znaleziono w Dagestanie. Poza Europą Lacerta trilineata występuje na Kaukazie, w Azji Mniejszej, Libanie, północnym Izraelu, Syrii, Irak i Iranie. Zasięg tego gatunku (jego południowe i wschodnie granice) nie jest dokładnie określony.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 60 cm (przy czym maksymalna długość tułowia z głową wynosić może do 17,4 cm). Grzbiet ciała dojrzałych płciowo osobników jest trawiastozielony do zgniłozielonego (z wyjątkiem populacji z wysp greckich i Azji Mniejszej - gdzie jest brązowawy lub żółtawy). Bardzo rzadko spotykane są okazy z czarnym grzbietem. Na tle barwy podstawowej na grzbiecie ciała i pileusie widoczne są gęsto rozmieszczone, małe, czarne plamki. Również skóra między łuskami jest czarna. Boki szyi i (rzadziej) tułowia mogą mieć czasami niebieskie zabarwienie. Wzdłuż grzbietu (zwłaszcza u samic) mogą być widoczne trzy białe linie: jedna z nich biegnie wzdłuż linii kręgosłupa, a dwie pozostałe po bokach grzbietu. Często jednak spotykane są osobniki bez wzoru. Grzbiet ciała młodocianych osobników ma zabarwienie żółtozielone, jasnobrązowe do ciemnoczekoladowobrązowego. Na tym tle na grzbiecie i po bokach ciała widoczne są białe, białobrązowe, żółte lub zielonkawobiałe pasy (w sumie jest ich trzy lub pięć). Są one szerokie na 1 - 2 łuski. Wzór na ciele młodych jaszczurek może składać się tylko z białych plam po bokach ciała. Brzuch jaszczurki trójpręgiej jest żółty, rzadziej biały. U samców na tym tle mogą występować czarne plamy. Podgardle ma kolor brzucha, rzadko może być niebieskie. Ciało tej jaszczurki jest silnie zbudowane. Głowa jest duża i szeroka, o zaokrąglonym na końcu pysku. Długość ogona od 1,7 do 2,5 raza przekracza długość reszty ciała. Otwory uszne są duże, pionowo ustawione, owalne lub wrzecionowate. Łuski na grzbiecie są ułożone po 40 - 69 sztuk w każdym poprzecznym rzędzie. Liczba wzdłużnych rzędów łusek brzusznych wynosi 6 do 10 (przeważnie 8). Liczba poprzecznych rzędów łusek brzusznych u samic jest nieco większa niż u samców. Liczba otworów udowych wynosi po 10 - 21 z każdej strony.

Preferowane siedliska: Gatunek nizinny, wyżynny lub górski. Na północy zasięgu zamieszkuje tereny niżej położone niż na południu. Pionowy zasięg tego gatunku na poszczególnych obszarach dochodzi do: 1000 m (góra Olimp), 1500 m (góry Tajgetos), 1400 m (wyspa Kreta), a poza Europą do 2000 m n.p.m. (Armenia). Jest gatunkiem wybitnie ciepłolubnym (zwłaszcza w północnej części zasięgu). Zamieszkuje zarówno obszary zadrzewione (np. z dębem Quercus coccifera), jak i tereny otwarte. Można ją spotkać na kamienistych polanach w makii, w okolicach murów, na piaszczystych wydmach, na brzegach wód (np. strumieni). Występuje zarówno w suchych, jak i wilgotnych środowiskach, na podłożu piaszczystym lub skalistym, gęsto porośniętych roślinnością (np. bylicami) lub też prawie zupełnie jej pozbawionych.

Tryb życia: Jest gatunkiem lądowym, wykazującym aktywność dzienną.

Pożywienie: Żywi się głównie owadami.

Rozmnażanie: Dane na ten temat mają charakter fragmentaryczny. Kojarzenie par następuje wkrótce po zakończeniu snu zimowego. Samica składa jaja w różnych terminach, przeważnie od maja do lipca. Składanie jaj może odbywać się raz lub dwa razy w roku. Liczba jaj w złożeniu wynosi od kilku do ok. trzydziestu, ich liczba i rozmiary zależą między innymi od podgatunku, wieku samicy, jej wielkości i łącznej liczby złożeń w danym sezonie. Jaja mają kształt owalny. Ich długość nie przekracza 22 mm, a szerokość 14 mm. Czas inkubacji zależy od klimatu i podgatunku i trwa ok. 79 - 96 dni. Jaszczurka trójpręga może krzyżować się z jaszczurką zieloną.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się siedem podgatunków: Lacerta trilineata trilineata, Lacerta trilineata dobrogica, Lacerta trilineata media, Lacerta trilineata major, Lacerta trilineata hansschweizeri, Lacerta trilineata citrovittata i Lacerta trilineata polylepidota.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
Powrót do spisu treści