jaszczurka skalna Lacerta saxicola (Darevskia saxicola) (Eversmann, 1834)
rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)
Występowanie:
W Europie jaszczurka ta występuje na Krymie i na obszarze wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża Morza Czarnego (na wschód od okolic miasta Anapa). Niewielkie odizolowane stanowisko tego gatunku występuje w okolicach rzeki Tomuzlowka. Poza Europą jaszczurka skalna zamieszkuje Kaukaz.
Cechy morfologiczne:
Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 23,2 cm. Grzbiet ciała jaszczurki skalnej ma zabarwienie zielone, oliwkowe, brązowoszare lub popielatoszare. Na tym tle występuje ciemny wzór złożony z ciemnych plam. Podobne plamy widoczne są także po bokach ciała, gdzie często łączą się tworząc wzdłużne pasy. Poza tym na bokach tułowia występują liczne jasne plamy z białymi lub niebieskimi środkami. Spód ciała jest żółty, żółtozielony, żółtopomarańczowy, różowy lub biały. U młodocianych osobników spód ogona (od połowy długości) jest niebieskawoszary. Głowa jaszczurki skalnej jest silnie wydłużona i spłaszczona. Długość ogona prawie dwukrotnie przekracza długość reszty ciała. Łuski na grzbiecie są gładkie, czasami zakończone małym kilem. W jednym poprzecznym rzędzie pośrodku grzbietu znajduje się 41 - 74 łusek. Łuski na ogonie, od nasady do 1/3 jego długości, są wręgowane. Liczba poprzecznych rzędów łusek na brzuchu wynosi 20 - 28 (u samców) lub 23 - 32 (u samic). Kołnierzyk ma gładkie lub słabo powcinane brzegi.
Preferowane siedliska:
Gatunek ten zamieszkuje głównie wysokie góry (od 2000 do 2600 m n.p.m.). Żyje wśród skał, na podłożu żwirowym lub kamienistym, na brzegach rzek i innych zbiorników wodnych, wśród ruin i zwalonych pniaków.
Tryb życia:
Gatunek ten prowadzi lądowy tryb życia. Wykazuje aktywność dzienną. Ukrywa się w szczelinach skalnych i pod kamieniami oraz w norach gryzoni. Sen zimowy jaszczurki skalnej przypada na okres od końca września do początku października. Czasami w jednej kryjówce zimuje nawet 300 - 400 osobników tego gatunku.
Pożywienie:
Zjada głównie owady: dwuskrzydłe, prostoskrzydłe, mrówki i inne owady błonkoskrzydłe, motyle, chrząszcze, ślimaki, dżdżownice i pająki.
Rozmnażanie:
Na Krymie kojarzenie tego gatunku zachodzi od połowy maja do czerwca, zaś na Kaukazie nie wcześniej niż na początku czerwca. Na Krymie jaja składane są w okresie od czerwca do początku lipca, a w górach Kaukazu od lipca do sierpnia. Samica składa w jednym złożeniu od 2 do 6 jaj, o wymiarach 6 - 8 mm na 12 - 16 mm. Inkubacja jaj trwa 37 - 60 dni. Na Krymie młode z pierwszego złożenia wykluwają się od połowy sierpnia do połowy września, a na Kaukazie od końca sierpnia do początku października.
Podgatunki:
W obrębie tego taksonu wyróżnia się pięć podgatunków: Lacerta saxicola saxicola, Lacerta saxicola brauneri, Lacerta saxicola darevskii, Lacerta saxicola lindholmi i Lacerta saxicola szczerbaki .
Warto wiedzieć:
Na Kaukazie odkryto partenogenetyczne populacje tego gatunku składające się wyłącznie z samic. Samice te rozmnażają się składając niezapłodnione jaja, z których wylęgają się wyłącznie samice, przechodzące normalny rozwój osobniczy.
© Copyrights by Joanna Mazgajska 2005