Lacerta derjugini Nikolskij, 1898
rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)
Występowanie:
W Europie gatunek został stwierdzony na dwu oddzielonych od siebie, niewielkich obszarach, leżących między Morzem Kaspijskim a Morzem Czarnym. Poza Europą Lacerta derjugini występuje na Kaukazie.
Cechy morfologiczne:
Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 16,5 cm. Grzbiet ciała Lacerta derjugini ma zabarwienie oliwkowoszare lub brązowe (często w odcieniu jasnoczekoladowym). Na tym tle widoczne są ciemne plamy ułożone w niewyraźnych, wzdłużnych rzędach. Boki ciała pokryte są licznymi białawymi (lub jasno brązowymi) plamami. Nad nasadami przednich kończyn niejednokrotnie widoczne są (szczególnie u samców) niebieskie plamki. Jest ich po jednej lub po kilka sztuk z każdej strony. Czasami są one ciemno obrzeżone. Na grzbiecie głowy widoczne są czasami drobne lub duże ciemne plamy. Po bokach głowy występuje ciemny pas zaczynający się wąskim pasemkiem w okolicy każdego otworu nosowego i rozszerzający się na skroni. Po bokach ogona widoczne są rombowate, ciemne plamy. Spód ciała jest żółty lub zielonkawy, czasem (u samic) białawy lub różowawy. Zewnętrzne rzędy łusek brzusznych (szczególnie u samców) mogą być pokryte niebieskimi lub czarnymi cętkami. Młodociane osobniki mają ubarwienie podobne do dorosłych. Ciało tej jaszczurki jest dość masywne, o stosunkowo krótkim, nie spłaszczonym tułowiu. Głowa jest dość wysoka, od góry spłaszczona, o wąskim, tępo zakończonym pysku. Ogon jest nieco mniej niż dwa razy dłuższy od reszty ciała. Łuski na grzbiecie są gładkie, niekiedy w tylnej części tułowia lekko wręgowane, owalne lub sześciokątne. W jednym poprzecznym rzędzie na grzbiecie znajduje się od 34 do 51 łusek. Łuski po bokach ciała są nieco krótsze niż te pośrodku grzbietu (na 3 rzędy łusek grzbietowych przypadają 4 rzędy łusek po bokach ciała). Łuski na brzuchu ułożone są w 6 podłużnych i 20 - 25 (u samców) lub 22 - 28 (u samic) poprzecznych rzędach. Liczba otworów udowych wynosi od 6 do 14 z każdej strony.
Preferowane siedliska:
Jaszczurka ta występuje zarówno na nizinach, jak i w górach do 1900 m n.p.m. Żyje na skrajach lasów, poboczach dróg, na brzegach wód oraz w rzadkich lasach (zarówno iglastych jak i liściastych).
Tryb życia:
Lacerta derjugini
prowadzi lądowy tryb życia. Wykazuje aktywność dzienną. Do snu zimowego przystępuje w różnych okresach, w zależności od lokalnych warunków klimatycznych, zazwyczaj od września - listopada do marca - kwietnia.
Pożywienie:
Zjada różne bezkręgowce: owady prostoskrzydłe (np. cykady), chrząszcze, mrówki, owady dwuskrzydłe i pajęczaki. Czasami zjada też resztki roślinne.
Rozmnażanie:
Kojarzenie się par zaczyna się w drugiej połowie maja. Po pewnym czasie od zapłodnienia, samica składa jaja w liczbie od 4 do 6 (rzadziej od 1 do 8 sztuk). Jaja mają wymiary ok. 10 mm na 6 mm. Składane są one pod zwalone pnie drzew, w szczeliny skalne i pod kamieniami. Czas inkubacji jaj wynosi od 52 do 56 dni. Młode jaszczurki wylęgają się w sierpniu lub wrześniu.
Podgatunki:
W obrębie tego taksonu wyróżnia się pięć podgatunków: Lacerta derjugini boehmei, Lacerta derjugini silvatica, Lacerta derjugini derjugini, Lacerta derjugini abchasiaca i Lacerta derjugini barani.
© Copyrights by Joanna Mazgajska 2005