Występowanie: W Europie gatunek ten występuje na Nizinie Nadkaspijskiej (od Dagestanu do rzeki Ural). Poza Europą jaszczurka ta zamieszkuje Kaukaz, Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenię, Tadżykistan i część Chin.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 25,8 cm. Ubarwienie tej jaszczurki jest zmienne. Grzbiet ciała ma kolor szary lub piaskowy, czasami w odcieniu oliwkowym lub brązowym. Na tym tle widoczne są ciemne podłużne pasy (z których trzy znajdują się na grzbiecie) i ciemne plamy. Między ciemnymi pasami widoczne są jasne (jaśniejsze od tła) linie. Na ciemnych pasach biegnących po bokach ciała widoczne są wzdłużne rzędy jasnych plam i niebieskawych lub zielonkawych cętek. U dojrzałych osobników zamieszkujących europejską część zasięgu tego gatunku, wzór na grzbiecie składa się z nielicznych, ciemnych punktów i plam, brak jest natomiast niebieskawych, czy zielonkawych cętek. Czasami na grzbiecie tego gatunku występuje kontrastowy wzór złożony z ciemnych i jasnych linii. Na bokach ciała Eremias velox występuje po jednym wzdłużnym rzędzie jasnoniebieskich, czarno obrzeżonych plam, a nad nim kilka rzędów znacznie mniejszych, białych punktów. Spód ciała dorosłych osobników jest biały, przy czym na wiosnę spodnie powierzchnie kończyn i podgardle mogą być żółto zabarwione. Grzbiet ciała młodych osobników jest pokryty ciemnymi wzdłużnymi pręgami, a ich brzuch i podgardle mają kolor biały, zaś spody tylnych kończyn i spód ogona są krwistoczerwone lub pomarańczowe.
Ciało tej stepniarki jest dość masywne. Ogon stanowi 2/3 długości całego ciała. U nasady jest nieco rozszerzony. Głowa jest proporcjonalnie duża, osadzona na dość wąskim, ale wysokim karku. Łuski na grzbiecie głowy są wyraźnie wybrzuszone. U europejskich stepniarek, w jednym poprzecznym rzędzie na grzbiecie ciała znajduje się 51 - 67 łusek, a na brzuchu: 26 do 34. Samice w porównaniu z samcami mają proporcjonalnie mniejszą i krótszą głowę, a tarczki na ich głowie są mniej wybrzuszone. Poza tym kończyny i ogon samic są krótsze, a nasada ogona mniej rozszerzona niż u samców. Młode osobniki mają proporcjonalnie krótszy pysk, grubszy tył głowy i dłuższe kończyny niż dorosłe. Liczba otworów udowych u tego gatunku wynosi po 15 - 24 z każdej strony ciała. Są one lepiej rozwinięte u samców.

Preferowane siedliska: Gatunek nizinny, wyżynny i górski. Jego pionowy zasięg dochodzi do 1700 m n.p.m. Zamieszkuje zarówno obszary o twardym (kamienistym, żwirowym), jak i luźnym (piaszczystym) podłożu. Często spotykany jest na stepach, wśród roślinności krzaczastej (np. z rodzaju Tamarix).

Tryb życia: Jaszczurka ta prowadzi lądowy i naziemny tryb życia. Wykazuje aktywność dzienną, z tym, że w zależności od klimatu panującego na danym obszarze opuszcza kryjówkę w różnych porach dnia, unikając zbytniego przegrzania. W poczuciu zagrożenia szybko ucieka do nory lub w krzaki. W kamienistym terenie, uciekając, może wykonywać skoki z kamienia na kamień, na odległość do 0,5 metra. Jest dobrym pływakiem. Jako kryjówki wykorzystuje nory wykopane przez siebie lub przez gryzonie. Letnie nory są często wykopywane pod krzakami. Ich korytarz ciągnący się na głębokości 5 - 10 cm, ma długość ok. 10 - 25 cm. Otwór wejściowy ma wymiary 1,5 - 1,7 cm na 1,4 cm. Nory są często zmieniane. Jedną kryjówkę zamieszkuje jeden lub więcej osobników np. dwie samice, albo samiec i młodociane osobniki (nigdy dwa samce). W Turkmenii jaszczurki te w lecie nie mieszkają w ziemnych norach, ale w szczelinach skalnych. Na okres snu zimowego stepniarki przenoszą się do głębokich (do 1,5 metra) nor, wykopanych przez siebie lub przez gryzonie. Hibernacja u tego gatunku (w europejskiej części zasięgu) przypada na okres między listopadem a marcem. Często jaszczurki tego gatunku spotykane są w pobliżu kolonii gryzoni z gatunku Rhombomys opimus.

Pożywienie: Żywi się różnymi owadami (np. chrząszczami, mrówkami) i pajęczakami.

Rozmnażanie: Kojarzenie następuje po zakończeniu snu zimowego. Jaja składane są po 3 - 4 tygodniach po zapłodnieniu, w różnych terminach (między kwietniem a sierpniem). Samica może składać jaja 2 - 3 razy do roku. Rozmiary jaj wynoszą 5 - 10 mm na 10,5 - 16 mm. Ich inkubacja trwa 35 - 45 dni. W Europie długość młodych po wykluciu wynosi ok. 6 cm.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku wyróżnia się kilka podgatunków: formę nominalną (Eremias velox velox), występującą w większej części zasięgu tego gatunku (Kazachstan, Iran, północno-zachodnie Chiny), Eremias velox caucasia (zamieszkującą między innymi Nizinę Nadkaspijską i Kaukaz), Eremias velox roborowskii (w zachodniej części Chin).

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005