Występowanie: W Europie gatunek ten stwierdzono jedynie na zachodnim wybrzeżu Morza Kaspijskiego: od Baku po okolice ujścia Wołgi (Kalmykien). Poza Europą występuje na Zakaukaziu, w Kazachstanie (jego wschodniej części), Iranie i północno-zachodnim Afganistanie.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki osiągają długość do 16,3 cm. Grzbiet jest przeważnie w kolorze ochry lub brązowym. Po bokach głowy biegną ciemne pasy. Podłużne pasy występują także na wierzchu głowy. Na karku i tułowiu występuje wzór złożony z 5 - 6 ciemnych prążków, a na ogonie z 10 - 12 prążków. Spód ciała jest białawy. Barwa i wzór ciała może ulegać zmianie u tego samego osobnika. Głowa i tułów są lekko spłaszczone. Głowa jest stosunkowo duża. Okolice otworów nosowych są wyraźnie obrzmiałe. Tułów jest masywny. Długość ogona stanowi ok. 120% długości reszty ciała. Ogon jest smukły, segmentowany, zwężający się symetrycznie wzdłuż całej długości. Kończyny są stosunkowo długie. Ciało pokrywają ziarniste, małe łuski. Między nimi znajdują się duże, piramidalne, twarde tarczki. Na grzbiecie tworzą one 12 - 16 podłużnych rzędów. Podobne tarczki znajdują się z tyłu i po bokach głowy i na każdym z segmentów ogona (silnie wydłużone i żeberkowane, ułożone w poprzecznych rzędach). Samica różni się od samca brakiem aktywnych gruczołów udowych i przedanalnych, które u niej stanowią puste struktury, nie produkujące żadnej substancji. Łączna liczba tych gruczołów u obu płci wynosi po 23 - 28 z każdej strony. Młode osobniki mają proporcjonalnie większą głowę niż dorosłe, a ich ogon jest wyraźnie krótszy i ma mniej ciemnych prążków (tylko 7 - 8).

Preferowane siedliska: Gatunek ten zamieszkuje głównie niziny, spotykany jest także w górach. W górach Kaukaz zamieszkuje zarówno skaliste zbocza gór, jak i budynki. Można go spotkać wśród skał wapiennych, na gliniastych zboczach pagórków, w wąwozach, w ruinach starych zabudowań i na pniach drzew (np. Populus ariana w zachodniej części pustyni Kyzył-kum). Miejscami jest bardzo liczny (do 15 osobników na 10 m2)

Tryb życia: Gekon ten jest gatunkiem ściśle lądowym. Jego aktywność ulega zmianom w zależności od pór roku i klimatu na danym obszarze. Latem przesunięta jest na godziny wieczorne i nocne. Wiosną i jesienią gatunek ten jest aktywny cały dzień: rano wygrzewa się na słońcu, a potem przenosi się w zacienione miejsca, gdzie poluje. Jego kryjówki stanowią szczeliny między kamieniami skałami, nory gryzoni itp. Sen zimowy tego gekona w Europie trwa z reguły od października do marca (przy temperaturach powyżej 20 °C), ale w południowej Turkmenii zwierzęta te budzą się już w końcu lutego, a w Kazachstanie na początku kwietnia. Gatunek ten porusza się bardzo zgrabnie i szybko, zarówno na murach i skałach jak i na ziemi: na trawie, na wałach kanałów i wśród gęstej roślinności.

Pożywienie: Zjada różne bezkręgowce: owady błonkoskrzydłe, chrząszcze, termity (z rodzaju Acanthothermes), rzadziej motyle, mrówki, pająki, równonogi, małe skorpiony i małe jaszczurki (np. Eremias velox).

Rozmnażanie: Podczas kojarzenia między samcami prowadzone są walki terytorialne, poprzedzone wydawaniem ostrzegawczych, metalicznych dźwięków. Pierwsze ciężarne samice obserwowane są około kwietnia - maja, zaś okres składania jaj przypada na środek maja - początek sierpnia. Samica składa 2 (rzadziej 1) jaja w sezonie, o wymiarach 8 mm na 13 mm. W jednym miejscu może składać jaja kilka samic. Jaja składane są w szczeliny skalne, pod kamienie lub zakopywane w luźny piasek lub glinę. Inkubacja jaj trwa 68 - 81 dni. Młode wylęgają się od końca czerwca do późnej jesieni. Populacje tego gatunku z północnego Afganistanu składają prawdopodobnie jaja dwa razy do roku.

Podgatunki: Oprócz podgatunku nominalnego (Cyrtodactylus caspius caspius) w Europie wyróżniono podgatunek Cyrtodactylus caspius insularis, występujący tylko na wyspie Wulf (na Morzu Kaspijskim).

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005