Występowanie: W Europie gatunek ten występuje w południowej Portugalii, południowej Hiszpanii, na Sycylii, na Malcie, w południowej części Peloponezu i na Krecie. Poza Europą zamieszkuje północną Afrykę, Azję Mniejszą, południowe Indie i Cejlon.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki tego gatunku osiągają długość do 30 cm, przeważnie jednak ok. 20 cm. Grzbiet ciała kameleona ma przeważnie zabarwienie zielone. Na tym tle znajdują się z każdej strony ciała po dwa rzędy białawych plam: jeden biegnie od potylicy do nasady ogona, a drugi od łopatki do nasad tylnych kończyn. Zabarwienie kameleona może jednak ulegać zmianom w zależności od otoczenia i stanu emocjonalnego zwierzęcia. Bardzo zaniepokojony kameleon zmienia kolor ciała na nieomal czarne, a odpoczywający często przybiera kolor żółtozielony. Na brzuchu, od podgardla do odbytu biegnie jasna linia. Ciało kameleona jest krępe, wysokie, spłaszczone bocznie. Głowa jest stosunkowo duża, wysoka. Oczy są wyjątkowo duże, poruszające się niezależnie od siebie. Większa część ich zewnętrznej powierzchni pokryta jest drobnym, nieprzezroczystymi łuskami. Jedynie w części centralnej oka znajduje się niewielki otwór. Grzbiet głowy pokrywa "hełm" tworzący wysokie "brwi" nad każdym okiem. Jest on ostro, kanciasto ścięty w okolicach szyi. Przez środek podgardla tej jaszczurki biegnie rząd trójkątnych łusek tworzących grzebień. Podobny grzebień biegnie na grzbiecie wzdłuż linii kręgosłupa. Ciało kameleona pokryte jest drobnymi, ziarnistymi łuskami, między którymi występują małe grupy (po 4 - 8) większych łusek. Przez środek brzucha biegnie podłużny rząd (lub dwa) nieco większych od pozostałych łusek. Ogon tej jaszczurki jest w przekroju okrągły, długości mniej więcej reszty tułowia. Nie może być odrzucany przez zwierzę i nie ma zdolności do regeneracji. Jego koniec może się zawijać spiralnie. Kończyny są wysmukłe, o zrośniętych ze sobą w dwie grupy, przeciwstawnie ustawionych palcach - trzy na zewnątrz i dwa do środka. Różnice między płciami są słabo zaznaczone. U samca u podstawy ogona, po jego spodniej stronie widoczna może być torba zawierająca narząd kopulacyjny (hemipenis). Poza tym zarówno hełm, jak i grzebienie u samca są lepiej rozwinięte. Zazwyczaj ma on też nieco dłuższy ogon niż samica. Młode osobniki tego gatunku mają bardziej zaokrągloną niż dorosłe głowę, mniej wykształcony hełm i grzebienie. Podstawowym zabarwieniem młodych kameleonów jest kolor żółtoszary. Na tym tle często występują czerniawe plamy.

Preferowane siedliska: Kameleon występuje zarówno na nizinach, wyżynach jak i w górach do 1750 m n.p.m. (Góry Atlas, Afryka). W Europie zamieszkuje głównie wybrzeża morskie: tereny wydm nadmorskich zarośnięte krzakami, lasy piniowe i eukaliptusowe, ziemie uprawne, mokradła, słone bagna - ogólnie rzecz biorąc obszary o stosunkowo dużej wilgotności (40 - 80%) i średnich rocznych opadach w granicach 500 - 800 mm. W południowo-wschodniej Hiszpanii kameleon preferuje okolice pozbawine naturalnej roślinności, silnie zmienione przez człowieka: ludzkich siedzib, dróg i pól uprawnych. Woli je, niż znajdujące się w niewielkich odległościach bardziej naturalne tereny.

Tryb życia: Prowadzi lądowy tryb życia. Przebywa głównie na gałęziach krzewów, gdzie poluje na owady, chwytając je nagłym wyrzutem niezwykle długiego języka. Kameleon jest zwierzęciem wyjątkowo powolnym. Wykazuje aktywność dzienną. Samce podczas kojarzenia są terytorialne. Bronią swego rewiru przybierając imponującą postawę: obracając się, przypłaszczając tułów, przybierając intensywnie zielone zabarwienie, nadymając się, grożąc z otwartym pyskiem, a nawet w rzadkich przypadkach gryząc rywala w okolice podgardla, co może skończyć się nawet uśmierceniem przeciwnika. Kameleony mogą wydawać głos syczący bądź parskający, nie udowodniono jednak, że ma on znaczenie w komunikacji między osobnikami. W Europie zapada w sen zimowy, który trwa od grudnia do marca.

Pożywienie: Zjada różne owady (prostoskrzydłe, muchówki, motyle) i pająki.

Rozmnażanie: Kojarzenie następuje między sierpniem a wrześniem. Ciężarna samica przybiera często barwę ciemnozieloną z żółtawymi plamkami. Pięćdziesiąt do sześćdziesięciu dni po kojarzeniu, między październikiem a listopadem, samica składa 20 - 50 sztuk jaj. Jaja są białawe, o wymiarach 10 - 19 mm na 8 - 12,5 mm. Złożenie jaj nie musi być poprzedzone kopulacją w danym sezonie. Inkubacja trwa aż 8 - 9 miesięcy. W Europie młode wykluwają się między lipcem a sierpniem. Mają wtedy około 3 cm długości.

Podgatunki: W Europie występuje podgatunek nominalny (Chamaeleo chamaeleon chamaeleon).

Warto wiedzieć: W Europie jest gatunkiem zagrożonym m.in. ze względu na turystykę i zniszczenie charakterystycznych dla niego siedlisk.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005
Literatura: Hodar J.A., Pleguezuelos J.M., Proveda J.C., (2000) - Habitat selection of the common chameleon (Chamaeleo chamaeleon) (L.) in an area under development in southern Spain: implications for conserwation.- Bological Conservation: 94: 63 - 68 pp. Powrót do spisu treści