Występowanie: Jaszczurka ta występuje na całym Płw. Iberyjskim, w południowej Francji, na Płw. Apenińskim, na Sycylii i na Korsyce. Poza Europą występuje w Afryce (Maroko, Algieria, Libia i Tunezja).

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki osiągają długość do 48 cm. Jaszczurki zamieszkujące Portugalię są nieco mniejsze niż występując we Włoszech. Barwy podstawowe grzbietu u tego gatunku to kolory: brązowy, oliwkowy, piaskowy lub szary. Na tym tle, w zależności od podgatunku, znajduje się różna liczba (od 2 do 11) podłużnych pasów, w kolorach: czarnym lub brązowym. Brzuch jest jaśniejszy niż grzbiet. Ciało u tego gatunku jest smukłe, wężokształtne. Tułów jest silnie wydłużony. Kończyny są bardzo silnie zredukowane, kikutowate, trójpalczaste. Ogon jest tylko nieznacznie dłuższy niż głowa i tułów. Łatwo ulega odrzuceniu, tak, że duży procent osobników nie ma oryginalnego ogona, lecz zregenerowany. Głowa jest mała, niewyodrębniona z tułowia. Górna szczęka jest lekko wysunięta nad dolną. Otwory uszne są ustawione poziomo. Mają one kształt owalnie wydłużony. Ich wielkość znacznie przewyższa wielkość otworów nosowych. Łuski na grzbiecie i brzuchu są mniej więcej tej samej wielkości, zupełnie gładkie. Dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony: samica ma nieco dłuższy tułów i ogon niż samiec.

Preferowane siedliska: Gatunek ten występuje głównie na wyżynach i w górach do 1200 m n.p.m., ale spotykany jest także na nizinach (Hiszpania). Poza Europą pionowy zasięg tego gatunku sięga 2300 m n.p.m. (Góry Atlas). Preferuje siedliska typu łąkowego, gęsto zarośnięte trawami i ziołami do wysokości 40 cm. Występuje na pagórkach, skarpach, nieużytkach, łąkach i na terenach bagiennych. Ostajnica trójpalczasta spotykana jest także w rzadkich lasach dębowych z dębem ostrokrzewowym (Quercus ilex) i dębem omszonym (Quercus pubescens).

Tryb życia: Ostajnica trójpalaczasta prowadzi ściśle lądowy, naziemny tryb życia. Jest aktywna za dnia. Sezonowo, w najgorętszych okresach dnia jest aktywna tylko rano i po południu. Podczas powolnego żerowania i penetracji terenu porusza się na kończynach, lecz przy szybkim przemieszczaniu się (np. podczas ucieczki) przyciska wzdłużnie ustawione kończyny do tułowia, pełzając jak wąż, szybkim ruchem ślizgowym. Zależnie od lokalnych warunków może, ale nie musi zapadać w sen zimowy między końcem września a początkiem października. Wiosną jest aktywna od końca marca, początku kwietnia.

Pożywienie: Zjada różne owady (prostoskrzydłe, muchówki, karaluchy, mrówki, chrząszcze, motyle), a także równonogi, wije i pająki.

Rozmnażanie: Zachodzi wkrótce po przebudzeniu ze snu zimowego np. w południowej Francji okres ten przypada na połowę kwietnia. Między końcem maja a końcem sierpnia samica rodzi 3 - 11, rzadziej do 23 młodych. Młode zaraz po urodzeniu mają długość 7,7 do 11,0 cm. Wielkość młodych, ich liczba i termin porodu są jednak różne, zależnie od lokalnych warunków klimatycznych.

Podgatunki: Podział taksonomiczny w obrębie gatunku nie jest do końca ustalony.
wyróżnia się cztery odmiany barwne: "concolor", "vittatus", striatus" i "mertensi" oraz dwa podgatunki. Te ostatnie wyróżnione są m.in. w związku z różnym stopniem redukcji kończyn. Są to: Chalcides chalcides chalcides (Płw. Apeniński i Sycylia) i Chalcides chalcides striatus (Płw. Iberyjski, Francja).

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005