Archaeolacerta bedriagae (Lacerta bedriagae) (Camerano, 1885)

rodzina: jaszczurki właściwe (Lacertidae)

Występowanie: Jaszczurka ta występuje jedynie na Korsyce i Sardynii.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki osiągają maksymalnie długość do 28 cm. Samce są większe niż samice. Grzbiet ciała może być różnie zabarwiony: od zielonego do jasnobrązowego. Boki ciała mają kolor zielony lub brązowy. Na tym tle na grzbiecie i po bokach ciała widoczne są często czarne lub brązowe poprzeczne prążki i plamy. W rzadkich przypadkach plamy te są bardzo drobne i nieliczne. Plamy na ciele tej jaszczurki mogą być tak gęsto rozmieszczone, iż barwą podstawową ciała może być kolor brązowoczarny do niebieskoczarnego. Głowa jest często brązowo zabarwiona. Szyja może być w kolorze czerwonobrązowym. Ogon u nasady jest zielony, w dalszych odcinkach - brązowy. Na górnych powierzchniach kończyn i głowy mogą występować nieduże ciemne plamki. Po bokach tułowia i w przednim odcinku ogona mogą występować plamy w kolorze niebieskim. Spód ciała może być zabarwiony czarno, czerwono, żółto, pomarańczowo, rdzawoczerwono, zielono, ołowianoszaro do brudnobiałego. Po bokach ciała mogą być widoczne plamy w kolorze niebieskim, rzadziej czarnym lub zielonym. Ciemne cętki mogą występować także na podgardlu. Głowa jest wydłużona, szeroka, bardzo płaska, o trójkątnym, zaostrzonym na końcu pysku. Szyja jest długa, szeroka i bardzo wysoka, z wyraźnymi bocznymi fałdami skórnymi. Ogon w początkowym odcinku jest dość gruby, od góry spłaszczony, a na końcu cienki i zakończony wyraźnym szpicem. Długość ogona 1,5 do 2 razy przekracza długość reszty ciała. Kołnierzyk ma gładkie lub karbowane krawędzie i złożony jest z 7-19 łusek. Łuski grzbietowe są małe, płaskie, okrągłe, i całkiem gładkie, nierzadko z małymi wklęśnięciami. Łuski pośrodku grzbietu są nieznacznie mniejsze od łusek po bokach ciała. Ich liczba w poprzecznych rzędach jest bardzo zmienna. Łuski brzuszne ułożone są w 6 podłużnych i 23 - 27 poprzecznych rzędach. Łuski brzuszne w obu środkowych wzdłużnych rzędach są węższe niż w pozostałych. Łuski pokrywające ogon ułożone są naprzemianlegle w węższych i szerszych pierścieniach. Łuski te są u nasady ogona gładkie, a w dalszych częściach ogona wręgowane i zakończone kilami. Różnice między płciami są słabo zaznaczone. Samce mają szerszą nasadę ogona, wyraźniejsze otwory udowe i proporcjonalnie dłuższe tylne kończyny niż samice.

Preferowane siedliska: Jaszczurka ta zamieszkuje głównie obszary górskie. Na Sardynii gatunek ten zamieszkuje obszary położone między 550 a 2700 m n.p.m., ale podgatunek Archaeolacerta begriagae ferrerae można spotkać na Sardynii na terenach położonych niewiele ponad poziomem morza. Na Korsyce gatunek ten występuje na wysokości 1650 - 1950 m n.p.m. Szczegółowe wymagania siedliskowe tego gatunku są różne u poszczególnych podgatunków. Często zamieszkuje obszary o pełnym nasłonecznieniu, w pobliżu wody. Na Korsyce można ją spotkać na dużych skałach wapiennych, skąpo porośniętych roślinnością, na suchych zboczach gór, a także w makii, w gęstych lasach z dużą ilością mchu i rozpadlin skalnych, na skalistych brzegach strumieni, na starych murach, w okolicach mostów i na poboczach dróg.

Tryb życia: Jest gatunkiem lądowym. Doskonale wspina się po pionowych powierzchniach. Wykazuje dzienną aktywność. Jest dość płochliwą jaszczurką. W poczuciu zagrożenia chowa się w szczeliny skalne lub ucieka w górę pnia drzewa, nawet na wysokość 12 m. Rzadziej szuka schronienia w wodzie, w której świetnie pływa i nurkuje. Zapada w sen zimowy, który w wysokich górach trwa ok. 7 miesięcy.

Pożywienie: Zjada owady i inne stawonogi np. pająki i dżdżownice oraz liście roślin.

Rozmnażanie: Samica składa jaja jeden lub dwa razy w roku. Jednorazowo samica składa 3 - 6 jaj, o wymiarach 15 - 17mm na 6 - 12 mm. Inkubacja jaj trwa 8 - 9 tygodni. Świeżo wyległe młode mają 5 - 6 cm długości.

Podgatunki: Oprócz podgatunku nominalnego wyróżnia się 3 podgatunki: Archaeolacerta bedriagae ferrerae, Archaeolacerta bedriagae paessleri i Archaeolacerta bedriagae sardoa.

Literatura:

- Castilla A. M., Bauwens D., van Damme R., Verheyen R.F. (1989) - Notes on the biology of the high altitude lizard Lacerta bedriagae. - J. Herpetol. 1 (9): 400 - 403.

- Bohme W. (ed). (1984) - Handbuch der Reptilien und Amphibien Europas, Band 2: Echsen (Sauria) II (Lacerta). - AULA - Verlag, Wiesbaden, 416 pp.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści