okularowiec pannoński Ablepharus kitaibelii Bibron & Bory, 1833

rodzina: scynki (Scinidae)

Występowanie: Gatunek ten występuje na Słowacji, na Płw. Bałkańskim, w Rumunii, w Bułgarii (wzdłuż biegu rzeki Dunaj) w północnej części dawnej Jugosławii, w Albanii i europejskiej części Turcji, na kilku wyspach Morza Jońskiego (Korfu, Levkas, Kefalina, Zakinthos), oraz Morza Egejskiego (Kithira, Antykithira, Milos, Amorgos, Kasos). Poza Europą występuje w azjatyckiej części Turcji, Armenii, Syrii, Izraelu i na Płw. Synaj.

Cechy morfologiczne: Dojrzałe płciowo osobniki osiągają długość do 12 cm. Grzbiet ciała jest brązowy do oliwkowozielonego, o metalicznym połysku. Po bokach ciała biegną ciemne pasy. Są one szersze na tułowiu niż na głowie i ogonie. Biegną one od otworów nosowych, nad oczami, przez skroń, nad nasadami przednich kończyn, poprzez boki ciała aż do boków ogona. Na grzbiecie mogą występować jasne i ciemne plamy często ułożone w podłużnych rzędach, mogące łączyć się podłużne w pasy. Grzbiet głowy pokryty jest ciemnymi cętkami i kreskami, które mogą łączyć się w cienkie linie, ciągnące się przez tułów do ogona. Brzuch jest zielonkawy lub bladoszarobiały, (w niektórych populacjach może być czerwonopomarańczowy). Ciało tej jaszczurki jest wydłużone, smukłe i walcowate. Głowa jest bardzo nieznacznie wyodrębniona z tułowia. Powieki oczu są zrośnięte, nieruchome, przezroczyste, tworzące tzw. "okulary". Z tyłu każdego oka występuje obszar skóry, pokryty bardzo małymi łuskami. Otwory uszne są bardzo małe. Niezregenerowany (oryginalny) ogon jest o ok. 1/3 dłuższy niż tułów. U nasady jest szeroki, a w dalszych odcinkach zwęża się równomiernie. Jego koniec jest wąski, ostro zakończony. Łuski na ciele okularowca pannońskiego są gładkie, błyszczące, ściśle ułożone i słabo zróżnicowane. Na tułowiu są zaokrąglone od swojej wolnej krawędzi, zachodzące na siebie dachówkowato (ułożone są nie w poprzecznych rzędach, ale naprzemiennie). Kończyny są w pełni rozwinięte, pięciopalczaste, jednak w stosunku do wielkości tułowia proporcjonalnie za małe. Przednia ich para jest znacznie oddalona od tylnej.

Preferowane siedliska: Gatunek nizinny, wyżynny i górski. Jego pionowy zasięg wzrasta z północy na południe: na północy występuje na obszarach położonych do 300 m n.p.m., a na południu do 800 m n.p.m. Preferuje otwarte tereny o podłożu zarośniętym trawą i krzakami. Występuje poza tym na obrzeżach lasów liściastych (kasztanowych i dębowych), a także na terenach kamienistych i skalistych.

Tryb życia: Prowadzi ściśle lądowy, naziemny tryb życia. Jest aktywny głównie w dzień, szczególnie przed południem i późnym popołudniem. W najgorętszych, najsuchszych miesiącach może wykazywać aktywność zmierzchową, lub nawet zapadać w sen letni. Dorosłe osobniki poruszając się szybko (np. przy ucieczce) często nie używają kończyn przyciskając je ściśle do tułowia, wijąc się jak węże. Najczęściej przednie kończyny używane są intensywniej niż tylne. Młode okularowce dzięki proporcjonalnie większym kończynom nie pełzają, lecz biegają. U gatunku tego nie stwierdzono terytorializmu. Sen zimowy trwa przeważnie od października, do lutego - kwietnia.

Pożywienie: Zjada małe owady i ich larwy, małe pająki i dżdżownice.

Rozmnażanie: Kojarzenie zachodzi w kwietniu - maju. Między końcem czerwca a początkiem sierpnia samica składa kilka (7 do 10 sztuk) jaj. Liczba ich zależna jest od podgatunku). Samica zakopuje je w luźną, wilgotną glebę. Jaja przy złożeniu mają 7 - 10 mm długości. Są białe i mają kształt eliptyczny. W czasie inkubacji jaj trwającej ok. 65 dni ich wielkość nieco wzrasta.

Podgatunki: W obrębie tego gatunku na terenie Europy wyróżnia się pięć podgatunków. Są to: Ablepharus kitaibelii kitaibelii, Ablepharus kitaibelii fitzingeri, Ablepharus kitaibelii stepaneki, Ablepharus kitaibelii fabichi i Ablepharus kitaibelii chernovi.

©  Copyrights by Joanna Mazgajska 2005

Powrót do spisu treści